Studieprogramma

In deze cursus staat een merkwaardige paradox van de moderne gezondheidszorg centraal. Enerzijds geldt dat we nog nooit zo lang (gezond) hebben geleefd, dat we nog nooit over zoveel medische kennis hebben beschikt en dat we nog nooit zoveel mensen en middelen hebben ingezet voor lichamelijke en geestelijke gezondheidszorg als nu. Anderzijds is sprake van groeiende schaarste in de zorg, van ongelijke toegang tot zorg, van een groeiende obsessie met gezondheid (healthism) en van vele mensen die hun toevlucht nemen tot complementaire en alternatieve behandelingen. Bovendien lag het ‘medisch model’ in de geneeskunde en psychiatrie in de afgelopen halve eeuw bovendien geregeld onder vuur, als reductionistisch en weinig humaan.

Deze cursus stelt de vraag 'Hoe is deze omstreden medicalisering gegroeid? De nadruk ligt daarbij op de periode na 1800. In deze periode nam de rol van (preventieve) geneeskunde sterk toe en werden steeds meer verschijnselen als ziekte benoemd en behandeld.

Op welke manier werd kennis over het menselijk lichaam en de menselijke geest vergaard? Hoe en waar werden mensen behandeld? En wat veranderde hierin de afgelopen eeuwen? Welke rol speelden nieuwe technologieën in de processen medicalisering en psychiatrisering? Hoe ontwikkelde zich de relatie tussen overheid en burgers in het vormgeven van de lichamelijke en geestelijke (volks)gezondheidszorg? En wat was de impact van koloniale machtsverhoudingen op de verspreiding van westers medisch denken over de wereld?

Zowel de kunsten als de zorg bestaan door en voor mensen. Hierdoor kan een ontmoeting tussen beide domeinen op allerlei manieren leiden tot synergie. In deze cursus worden verschillende raakvakken belicht en onderzoeken we de productieve wisselwerking tussen de kunsten en gezondheid(szorg). Hoe kan creatief en interdisciplinair denken bijdragen aan het oplossen van uitdagingen en problemen in de gezondheidszorg? Om deze vraag te beantwoorden vult deze cursus het medische perspectief aan met het creatieve perspectief, en vice versa.

Studenten leren in deze cursus:

• De methodes Conceptual Blending, Visual Thinking Strategies, close reading en metaforisch denken;
• Creatieve denkvormen toepassen op actuele uitdagingen in de zorg;
• Binnen een academisch kader kritisch reflecteren op de toepassing van creativiteit bij het oplossen van problemen.
• Hun eigen creatieve oplossingen op overtuigende wijze mondeling te presenteren.
• Hun kritische analyse schriftelijk te presenteren in de vorm van een academisch paper.

In deze cursus worden complexe vraagstukken over gezondheid en de gezondheidszorg belicht vanuit wetenschapsfilosofisch en medisch ethisch perspectief. Dit houdt in dat we centrale aannames (conceptueel en methodologisch) in medisch onderzoek en de medische praktijk onder de loep nemen, en onderzoeken welke kernwaarden bepalend zijn voor het aankaarten van praktische vraagstukken.

In de cursus MH4: Onderzoeksvaardigheden en interdisciplinariteit leer je wat nodig is om (interdisciplinair) onderzoek te doen. Je leert over verschillende onderzoeksmethoden en leert om deze methoden binnen verschillende paradigma’s te evalueren en te bevragen. Je leert ook integratieve methodieken om disciplinaire inzichten te integreren. Met deze inzichten zul je in een multidisciplinair team samenwerken om een interdisciplinaire vraag uit te werken over een onderwerp binnen de zes actuele en toekomstige uitdagingen in de gezondheidszorg.

Tijdens de eerste vier weken van de cursus leer je werken met twee specifieke onderzoekmethodes. Aan het begin van de cursus kies je deze twee methodes uit de volgende twee combinaties: etnografisch onderzoek en vragenlijsten of systematic literature review en query. Vervolgens specialiseer je je in de gekozen methodes en leer je hoe je deze inzet in een interdisciplinair debat. Hoe sluiten de methodes aan op specifieke onderzoeksvragen?

In de laatste drie weken van de cursus leer je de gekozen methodes interdisciplinair in te zetten. Wat zijn de voor- en nadelen van deze methodes en hoe zet je deze methodes in een interdisciplinair kader in?

Ziekte, behandeling, genezing en gezondheid zijn complex en altijd in wording. De verhalen die we hierover vertellen geven een belangrijk inzicht in wat deze betekenen voor de mensen, de professionals en de maatschappij die ermee te maken krijgen. In deze cursus gaan we aan het werk met verhalen van mensen over (on)gezond worden en patiënt (ont)worden.

Wat kunnen we leren als we goed luisteren naar of lezen over deze verhalen? Zijn de vertellers de enige auteurs van hun verhaal, of zijn er co-auteurs zoals naasten, medepatiënten of dokters? Is er medisch en/of maatschappelijk discours? Zijn er ook niet-menselijke co-auteurs? Met verschillende theorieën en creatieve technieken gaan we verhalen beter proberen te begrijpen. We gaan op zoek naar het perspectief van de patiënt, naar dat van onszelf en naar welke andere perspectieven ontsloten kunnen worden door theorieën en verhalen (van co-auteurs).

Mensen en regio’s zijn vandaag de dag sterker met elkaar verbonden dan ooit tevoren. Dat zien we terug in wereldwijde ontwikkelingen zoals groeiende ongelijkheid en de klimaatcrisis. In dit vak worden studenten uitgedaagd om deze twee grote mondiale uitdagingen nader te onderzoeken, en om te analyseren wat hun impact is op de gezondheid van mensen én op de toegang tot zorg. We kijken daarbij niet alleen naar verschillen tussen landen, maar ook naar ongelijkheid binnen landen. Ook verkennen we hoe internationaal beleid zich vertaalt naar effecten op lokaal niveau, inclusief in Nederland.

Als uitgangspunt gebruiken we het kader van de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties: een ambitieuze en urgente agenda met 17 doelen die in 2030 gerealiseerd zouden moeten zijn. Eén van die doelen is het waarborgen van goede gezondheid en welzijn voor iedereen. Hoe staat de wereld ervoor op dat vlak? En hoe hangt gezondheid samen met andere doelen zoals gendergelijkheid, schoon drinkwater en klimaatactie? Wat is er nodig om de doelen te behalen en wie bepaalt die agenda eigenlijk?

In de cursus MH6: Global en Planetary Health benaderen studenten het vraagstuk van ‘goede zorg voor iedereen, overal’ vanuit een internationale, interdisciplinaire en inclusieve bril. Ze verdiepen zich in de complexiteit van mondiale ongelijkheid en de klimaatcrisis, en verkennen mogelijke oplossingsrichtingen die bijdragen aan een gezondere en eerlijkere wereld.

In deze cursus leer je hoe je in korte tijd een overtuigend en haalbaar onderzoeksvoorstel voor je scriptie kunt opzetten op het gebied van de Medical Humanities. Je denkt aan de hand van een aantal workshops verzorgd door Career Services na over hoe je jezelf naar buiten toe profileert als (toekomstig) Medical Humanities professional, en brengt dit in de praktijk op de Medical Humanities werkveldmarkt, aan de hand van een posterpresentatie van je stage en/of scriptieonderzoek.

Via kunst, dialogen en reflectieve opdrachten verken je hoe ervaringsverhalen en emoties rondom ziek-zijn vorm krijgt. Je leert de mens achter de patiënt kennen en ontwikkelt inzicht in de menselijke dimensie van ziekte en zorg. Na afronding van deze leerlijn kun je empathisch en kritisch luisteren naar patiënt(en)verhalen, reflecteren op de betekenis van kunst en narratieven voor de zorg, en analyseren hoe sociale, culturele en persoonlijke factoren het patiëntperspectief beïnvloeden. Op deze manier kom je van dichtbij in aanraking met het zorg- en gezondheidsdomein en de klinische praktijk.

Onder begeleiding van een tutor gaan studenten aan de slag met hun persoonlijke en professionele ontwikkeling. Je stelt een portfolio op waarmee je zicht krijgt op je ontwikkeling als (toekomstig) Medical Humanities professional.