“Wortels Oekraïne-conflict liggen in de elf maanden na de val van de Muur”

Laurien Crump bij BNR

Ukraine and Russia Protests © iStockphoto.com/Benstevens
Demonstranten protesteren tegen de Russische annexatie van de Krim bij Oekraïne © iStockphoto.com/Benstevens

Na de val van de Berlijnse Muur kwam de Koude Oorlog in een ongekend tempo ten einde. De elf maanden tussen de val in november 1989 en de eenwording van Duitsland in oktober 1990 worden niet voor niets wel ‘de stroomversnelling van de geschiedenis’ genoemd. En het is in deze elf maanden waarin de oorzaak van de huidige crisis rond Oekraïne ligt, zegt universitair hoofddocent Geschiedenis van de internationale betrekkingen Laurien Crump op BNR Nieuwsradio.

Dr. Laurien Crump. Foto: UGlobe (UU)
Dr. Laurien Crump. Foto: UGlobe (UU)

Terugkeer van Rusland naar Europa

“Gorbatsjov, de toenmalig leider van de Sovjet-Unie, had grootse plannen voor een gemeenschappelijk Europees huis en een terugkeer van Rusland naar Europa”, zegt Crump. Hij hoopte onder meer dat de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE), ondertussen de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), daaraan zou bijdragen. Maar, legt ze uit, doordat in die jaren ook de Golfoorlog werd uitgevochten kwam de nadruk steeds meer te liggen op de NAVO en de toenmalige Europese Gemeenschap, en op de vraag hoe die naar het oosten uit te breiden. 

Geen plaats voor Rusland

Crump noemt No Place For Russia, het boek van de bekende Amerikaanse diplomaat William Hill uit 2018. Volgens Hill is er in die eerste jaren na de Koude Oorlog niet goed genoeg nagedacht over hoe Rusland kon worden verankerd in de Europese veiligheidsstructuur. Er zijn toen wel pogingen gedaan om de CVSE belangrijker te maken, maar die zijn allemaal stukgelopen.

Westerse invloedssferen

Daarnaast vindt Crump het kwalijk dat het Westen de illusie wekt dat er niet zoiets bestaat als een westerse invloedssfeer. “In dit debat wordt er gedaan alsof er aan Russische kant invloedssferen zijn en aan de westerse kant alleen maar mensenrechten”, zegt ze. “Dat is problematisch, want daardoor praat je volledig langs elkaar heen. En wat je nu ziet, is ook een conflict over die invloedssferen en het oprukken van de westerse invloedsferen tot aan de Russische grens.”

Meer Laurien Crump over crisis in Oekraïne