Voor én met het publiek onderzoek doen naar de Limes

Romeinse fibula (mantelspeld) opgegraven op de plek van het Romeinse castellum Albaniana in Alphen aan den Rijn. De voorloper van de veiligheidsspeld. Bron: Wikimedia/Provincie Zuid-Holland/Paul van Krimpen CC BY 4.0
Romeinse fibula (mantelspeld) opgegraven op de plek van het Romeinse castellum Albaniana in Alphen aan den Rijn. De voorloper van de veiligheidsspeld. Bron: Wikimedia/Provincie Zuid-Holland/Paul van Krimpen CC BY 4.0

De Universiteit Utrecht krijgt 4 miljoen euro om onderzoek te doen naar de Limes, de noordelijke grens van het Romeinse Rijk. Dr. Saskia Stevens (Geschiedenis en Kunstgeschiedenis) vertelt aan RTV-Utrecht hoe dit geld op innovatieve manieren wordt ingezet.

Dobbelsteen van been, Romeinse tijd. Vondst vicus Valkenburg ZH, De Woerd. Opgraving ROB 1985-1988. Bron: Wikimedia/Provincie Zuid-Holland
Dobbelsteen van been, Romeinse tijd. Vondst vicus Valkenburg ZH, De Woerd. Opgraving ROB 1985-1988. Bron: Wikimedia/Provincie Zuid-Holland

Traditionele en nieuwe onderzoeksmethoden

Om te onderzoeken wat er precies gebeurde te noorden en ten zuiden van de Limes, kijken de onderzoekers naar voorwerpen uit de tijd van het Romeinse Rijk. Er wordt onder andere gekeken naar tanden, botten, scherven en gereedschap uit deze tijd. Maar naast traditionele onderzoeksmethoden gebruiken de onderzoekers ook nieuwe methodes uit eDNA, environmental DNA. Eind vorig jaar lichtte Stevens al toe hoe het toepassen van deze methodes inzichten uit de geesteswetenschappen, exacte wetenschappen en archeologie met elkaar integreert. De methode is vooral bekend van onderzoek naar deeltjes van het coronavirus in rioolwater, maar kan dus ook toegepast worden in onderzoek naar ziektes en eetpatronen van 2000 jaar geleden. Volgens Stevens is dit soort onderzoek wereldwijd revolutionair.

Amateurarcheologen doen ook mee

Houten Romeinse tentharingen opgegraven in Bodegraven door AWN. Onderweg en tijdens de bouw van een castellum sliepen de soldaten in leren tenten die met dit soort haringen werden vastgezet. Bron: Wikimedia/ProvincieZuid-Holland/Paul van Krimpen CC BY 4.0
Houten Romeinse tentharingen opgegraven in Bodegraven door AWN. Onderweg en tijdens de bouw van een castellum sliepen de soldaten in leren tenten die met dit soort haringen werden vastgezet. Bron: Wikimedia/ProvincieZuid-Holland/Paul van Krimpen CC BY 4.0

Het geld dat voor dit onderzoek beschikbaar is gesteld komt van de Nationale Wetenschapsagenda, een initiatief om wetenschap dichter bij het publiek te brengen. Daarom gaan de onderzoekers volgens Stevens ook aan de slag met ‘citizen sciences’: “amateurarcheologen en Utrechters die ook zelf voorwerpen hebben gevonden, bijvoorbeeld met een metaaldetector, kunnen ook een bijdrage leveren aan het onderzoek.” Uiteindelijk wordt het onderzoek volledig gedigitaliseerd en zo beschikbaar gemaakt voor iedereen.