5 juli 2019

Uitspraken Gökmen T. passen binnen een brede antidemocratische traditie

Afzetting door de politie van het 24 Oktoberplein, Utrecht op 18 maart 2019 na de tramaanslag. Bron: Wikimedia/Hansmuller
Afzetting door de politie van het 24 Oktoberplein, Utrecht op 18 maart 2019 na de tramaanslag. Bron: Wikimedia/Hansmuller

Op 2 juli verscheen een artikel op NRC.nl waarin Beatrice de Graaf (Internationale en Politieke Geschiedenis) uitlegt hoe de uitspraken van Gökmen T. passen binnen een brede antidemocratische traditie.

"Gebruik de rechtszaal als tribune, en je proces als megafoon. Dat advies gaf Anders Breivik zijn volgelingen mee in het manifest dat hij op de dag van de aanslagen in Oslo en Utøya per mail verspreidde", opent de Graaf het artikel.

De legitimiteit van het rechtssysteem

"Maandag was er in Utrecht een rechtszaak die precies de toneelrichtlijnen van Breivik volgde", stelt De Graaf. "Gökmen T. ontkende de legitimiteit van het rechtssysteem in Nederland. Hij beschreef de moorden als ultieme daad van wraak en vergelding, die een reactie waren op het feit dat moslims wereldwijd door het Westen onrecht is aangedaan. En hij gebruikte zijn spreekrecht in de rechtszaal om dat onrecht aan te kaarten (en de slachtoffers verder te vernederen)".

Neem minachting voor de democratie en het recht serieus, om nieuwe ontsporingen tijdig te voorkomen

Antidemocratische ideologieën

"We moeten dit script niet afdoen als verward gezwatel, maar de explosieve kracht van antidemocratische ideologieën bloedserieus nemen (hoeveel aandoeningen iemand daarnaast ook nog kan hebben)", meent De Graaf. "Neem de terroristen, hun manifesten en hun ‘geraaskal’ dus serieus. Neem minachting voor de democratie en het recht serieus, om nieuwe ontsporingen tijdig te voorkomen".

Theater van rechtsherstel

"Als OM, rechters, en media het antidemocratische gedachtengoed serieus nemen, dat als dreiging aanmerken en veroordelen, kan de rechtszaal alsnog een theater van rechtsherstel zijn: voor slachtoffers en nabestaanden, vanzelfsprekend. Maar het kan ook nieuwe radicaliserende jongeren afschrikken en ons als publiek doordringen van het gevaar van antidemocratische gedragingen", concludeert De Graaf.

Prof. dr. Beatrice de Graaf. Foto: Milette Raats
Prof. dr. Beatrice de Graaf. Foto: Milette Raats

Beatrice de Graaf

Beatrice de Graaf is historicus en tevens verbonden aan Institutions for Open Societies, een interdisciplinair onderzoeksgebied van de Universiteit Utrecht gericht op de ontwikkeling en uitbouw van gezonde open samenlevingen, waar dan ook ter wereld.