10 december 2019

Sanne Frequin bij NPO Radio 1 over de Habsburger centenbak

Koning Karel II van Spanje (1661-1700). Bron: Wikemedia
Koning Karel II van Spanje (1661-1700). Bron: Wikemedia

De grote Habsburgse vorsten worden niet alleen gekenmerkt door hun macht en rijkdom, maar ook door hun enorme onderkaak. Was die, zoals vaak gedacht, echt het gevolg van inteelt? Sanne Frequin (Geschiedenis en Kunstgeschiedenis) was te gast bij OVT op NPO Radio 1 om de oorsprong van dit fenomeen onder de loep te nemen.

Sanne Frequin MA
Sanne Frequin

Propaganda

Het idee dat een centenbak het gevolg is inteelt, is afkomstig uit een Spaans onderzoek dat 66 portretten van 15 Habsburgers aan tandartsen voorlegden: zij concludeerden dat hun afwijkende kaak voortkwam uit inteelt. Volgens Frequin waren deze schilderijen echter geen betrouwbaar onderzoeksmateriaal. Ze lijken misschien waarheidsgetrouw, maar zijn dat niet altijd: "De portretten waren propaganda voor henzelf. Daarin is hun gewenste imago te zien."

Status en traditie

Een centenbak lijkt op het eerste gezicht niet iets om mee te pronken. "Er werd mee gespot. Karel V werd door het volk 'peerdemuil' genoemd. Maar toch werd ook dit niet echt als negatief gezien. De grote kaak werd gezien als een bewijs van status en traditie." Inteelt werd ontmoedigd, maar vond vanwege angst voor versplintering toch vaak plaats. Het kwam dus inderdaad voor in vorstenhuizen, maar was niet de oorzaak van de kenmerkende centenbak.