Hoogleraar Mecenaatstudies Helleke van den Braber over maker en gever

Prof. dr. Helleke van den Braber. Foto: Emil Cobussen
Prof. dr. Helleke van den Braber. Foto: Emil Cobussen

Op 19 januari houdt prof. dr. Helleke van den Braber haar oratie als eerste Nederlandse hoogleraar mecenaatstudies. Trouw interviewde haar over haar visie op de relatie tussen kunstenaar en gever.

Maker en gever

Bij het woord 'mecenas' denken veel mensen aan een schatrijke liefhebber van beeldende kunst, die bijvoorbeeld een eigen museum opzet. Het in de arm nemen van een mecenas kan nog wel eens ingewikkeld zijn. "De maker of het museum wil iets met de gever, want geld geeft artistieke vrijheid, maar zet die relatie ook onder spanning," legt Van den Braber uit. Zo kan de invloed die een mecenas wil uitoefenen door makers worden ervaren als beperking van hun artistieke vrijheid.

Mix van inkomsten

Volgens Van den Braber is er in populaire cultuur nog meer ruimte voor mecenassen, omdat de liefde van fans daar nog groter is. Die potentie werd noodzaak toen tien jaar geleden sterk werd bezuinigd op de cultuursector. "Ik zag de kunstsector panikeren," zegt Van den Braber. "Makers moesten anders gaan denken: hoe krijg ik meer of een ander publiek? Dat heeft veel creativiteit en initiatieven opgeleverd. Als maker moest je ondernemer en vrager worden." Nu de coronacrisis dat proces versneld heeft, is Van den Braber ervan overtuigd dat een mix van inkomsten (cultuursubsidie, bedrijfssponsoring en particuliere financiering) de toekomst is voor Nederlandse makers.

"Het mecenaat heeft eeuwenlang gedraaid om een uitwisseling van giften en tegengiften."

Gift en tegengift

"Het mecenaat heeft eeuwenlang gedraaid om een uitwisseling van giften en tegengiften," vertelt Van den Braber bij radioprogramma Podium. In haar oratie betoogde ze dat er drie soorten tegengiften zijn, waaronder het ontvangen van kennis of expertise en betrokken worden bij het artistieke proces. Een ander belangrijk onderdeel van de relatie tussen mecenas en kunstenaar is het gevoel voor elkaar een rol van betekenis te spelen. De komende jaren gaat Van den Braber onder andere onderzoek doen naar relaties waarin die warmte er niet is en waarin de mecenas niet alleen goede bedoelingen heeft.