Hoe kunnen sprekers van verschillende talen elkaar toch verstaan?

Illustratie: emdé
Illustratie: emdé

Kun je een taal verstaan die je niet spreekt? Prof. dr. Jan ten Thije (Talen, Literatuur en Communicatie) vertelt in radioprogramma Focus hoe Luistertaal precies werkt.

Prof. dr. Jan ten Thije. Foto: Ed van Rijswijk
Prof. dr. Jan ten Thije. Foto: Ed van Rijswijk

Niet spreken maar wel begrijpen

Luistertaal is een vorm van communiceren waarbij beide sprekers een andere taal gebruiken, maar elkaar toch prima kunnen verstaan. “Het is een meertalige strategie waarin mensen een verschillende taal spreken, maar elkaar wel begrijpen dankzij hun passieve kennis van de andere taal,” legt Ten Thije uit. Hij schreef samen met Emmy Gulikers en Mieke Smith een Luistertaal-etalage met een inventarisatie van projecten waarin Luistertaal een rol speelt of kan spelen. Een van de plekken waarin Luistertaal al in de praktijk wordt toegepast, is de bouw. Doordat hier vaak arbeidsmigranten van verschillende talige achtergronden samenwerken, komt het voor dat er geen taal is die door iedereen gesproken wordt. Luistertaal is dan één van de opties om toch te kunnen communiceren.

‘Praat Nederlands met mij’

Een van de belangrijkste regels voor het succesvol gebruiken van Luistertaal is: hou je aan de afgesproken talen. Nederlanders zijn snel geneigd om over te stappen naar het Engels wanneer hun gesprekspartner het Nederlands niet als eerste taal spreekt. “Als het gaat om het gebruik van Engels zijn wij braver dan de braafste,” vertelt Ten Thije. “Niet voor niets zijn er in Nederland buttons met daarop de tekst ‘praat Nederlands met mij’. Het is voor buitenlanders die Nederlands willen leren heel vervelend als er door Nederlanders Engels tegen hen gesproken wordt”.