10 februari 2020

De mens en het kwaad

© iStockphoto.com

Is de mens goed of slecht? Prof. dr. Beatrice de Graaf (Geschiedenis en Kunstgeschiedenis) ging in de Jacobikerk in Utrecht met journalist en historicus Rutger Bregman in gesprek over deze eeuwenoude vraag.

Beatrice de Graaff
Prof. dr. Beatrice de Graaf

Beschaving

Al eeuwenlang wordt dit debat gedomineerd door het beeld dat de mens beschaafd is tot er een crisissituatie ontstaat. Bregman betoogt juist dat mensen juist in crisissituaties elkaar helpen en beschaafd gedrag vertonen. De Graaf benadrukt dat het ook belangrijk is over het kwaad te spreken, "al is het alleen maar omdat zoveel anderen het doen en op zeer kwalijke wijze". De Eerste en Tweede Wereldoorlog en de periode na 9/11 vormen drie pieken in deze ontwikkeling.

Verlossing

"Vroeger vielen de pieken in het spreken over het kwaad samen met de vraag naar het goede, het theodicee noemde men dat," zegt De Graaf. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. Het idee dat er een einde komt aan het kwaad is in onze geseculariseerde samenleving samen met het idee van verlossing naar de achtergrond verdwenen. Onder andere hierdoor hebben westerse democratieën het kwaad in onze wereld nog niet tot een halt kunnen roepen.