"De markt voor IT-diensten is door Big Tech verziekt"
Artikel in NRC met prof. Elisabetta Manunza
Professor Elisabetta Manunza (International and European Public Procurement Law) sprak met NRC over de uitspraak van de rechtbank Den Haag in de zaak Protinus tegen de Staat (Ministeries van Justitie en Veiligheid en van Defensie).
Bij ICT-aanbestedingen is een aantal (Amerikaanse) bedrijven zo dominant, en zijn klanten zo afhankelijk van hun diensten, dat van eerlijke concurrentie geen sprake is, aldus prof. Manunza. Europese aanbestedingsregels zijn ooit ingevoerd om de ruimte voor de machtige overheid in te perken en bedrijven gelijke concurrentievoorwaarden te bieden. Maar hier is de situatie exact andersom. De techbedrijven hebben de facto de macht in handen. In een poging grip te krijgen op Big Tech schoof de Staat risico’s – zoals aansprakelijkheid voor datalekken – door naar resellers. De rechter maakte daar korte metten mee: wie geen macht heeft over de technologie, kan ook geen verantwoordelijkheid dragen.
Een markt die feitelijk niet concurrerend is
Maar de kern zit dieper. Dit is geen incident, maar een structurele systeemfout. We blijven aanbesteden in een markt die feitelijk niet concurrerend is. Een handvol dominante technologiebedrijven bepaalt de voorwaarden – en de overheid probeert die achteraf juridisch te corrigeren. Dat werkt niet. Nog sterker: in tijden van hybride oorlogen en instabiele geopolitieke is deze situatie ernstig en zorgelijk.
Zolang we digitale infrastructuur blijven inkopen alsof er sprake is van een normale markt, blijven aanbestedingen vooral een juridisch rookgordijn voor afhankelijkheid. De vraag is niet hoe we slimmer aanbesteden, maar of het huidige model nog houdbaar is. Digitale autonomie vraagt geen betere IT-contracten, maar fundamenteel andere keuzes. Hier is de EU aan zet.
Digitale autonomie vraagt geen betere IT-contracten, maar fundamenteel andere keuzes.
Zolang we digitale infrastructuur blijven inkopen alsof er sprake is van een normale markt, blijven aanbestedingen vooral een juridisch rookgordijn voor afhankelijkheid. De vraag is niet hoe we slimmer aanbesteden, maar of het huidige model nog houdbaar is. Digitale autonomie vraagt geen betere IT-contracten, maar fundamenteel andere keuzes. Hier is de EU aan zet.