4 februari 2019

Bas van Bavel op NPO Radio 1 over de status van de vrije markteconomie

Prof. dr. Bas van Bavel. Foto: Ed van Rijswijk

Op zaterdag 2 februari was prof. dr. Bas van Bavel (Economische en Sociale Geschiedenis) te gast bij NPO Radio 1 om te spreken over de status van de vrije markteconomie. In 2018 verscheen zijn boek De onzichtbare hand, waarin het idee dat onze markteconomie een onmisbare voorwaarde voor welvaart en rechtsstaat is, wordt weerlegd.

De onzichtbare hand ontkracht daarnaast het idee van 'het kapitalisme'. "Markteconomieën hebben op verschillende momenten in de geschiedenis bestaan. Ze komen op, maken allemaal eenzelfde soort dynamiek en ontwikkeling door, en gaan vervolgens weer neer", aldus Van Bavel op NPO Radio 1. Er is niet één markteconomie in de geschiedenis.

economische rijkdom en politieke macht vaker hand in hand

De geschiedenis bevat voldoende voorbeelden van situaties waarin de markteconomie in de handen van een kleine groep komt en daardoor teloorgaat. Denk bijvoorbeeld aan de Medici in het Italië van de late middeleeuwen. "De opkomst van de markt zorgt voor een vermogensongelijkheid, er komt een klein groepje dat een groot deel van de rijkdom verzamelt en uiteindelijk die rijkdom omzet in politieke macht. Die kleine groep rijksten gebruikt die positie vervolgens om hun economische en politieke macht te versterken, wat tot gevolg heeft dat de economie weer neerdaalt. Het is dan namelijk niet meer aantrekkelijk om te investeren", legt Van Bavel uit.

verenigde staten

Een vergelijkbare situatie vinden we echter ook in, bijvoorbeeld, de huidige VS: "Een klein groepje miljonairs krijgt steeds meer politieke invloed en macht. De link tussen economische rijkdom en politieke macht is veel sterker geworden". 

bas van bavel

Bas van Bavel is historicus en tevens verbonden aan Institutions for Open Societies, een interdisciplinair onderzoeksgebied van de Universiteit Utrecht gericht op de ontwikkeling en uitbouw van gezonde open samenlevingen, waar dan ook ter wereld.