Evolutietuin

Evolutietuin

De Evolutietuin vormt het wetenschappelijk hart van de Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht en vertelt het verhaal van de evolutionaire stamboom van het plantenrijk, een stamboom die honderden miljoenen jaren teruggaat.

Centraal in de Evolutietuin staan voorbeelden van de evolutionair gezien oudste, tegenwoordig nog voorkomende, bloemplanten: de Magnolia's en Waterlelies. Vanuit dit centrale punt kun je via de paden de evolutionaire ontwikkeling van de bloemplanten letterlijk doorlopen.

In deze en andere vergelijkbare 'Systeemtuinen' bestudeerden en leerden studenten vroeger de verwantschapslijnen tussen de verschillende plantensoorten. Tegenwoordig wordt de Evolutietuin weer in toenemende mate voor dit soort onderwijs gebruikt. Ook is de tuin een bron van levend materiaal voor de practica.

Het systeem van Cronquist

De Evolutietuin is opgezet volgens de opvattingen van de Amerikaanse botanicus Cronquist. Hij ging voor het bepalen van de evolutionaire verwantschappen van planten voornamelijk uit van secundaire plantenstoffen. Dat zijn stoffen die de plant zelf aanmaakt, maar die geen  rol in de primaire stofwisseling spelen.

Het onderzoek naar de ontwikkeling van planten heeft de afgelopen decennia niet stilgestaan. Zo is met behulp van het DNA-onderzoek duidelijk geworden dat de indeling van Cronquist op veel punten niet klopt. Tijd voor een nieuwe indeling van de Evolutietuin dus.

Overzicht Evolutietuin met bloeiende Magnolia

Tijd voor een nieuwe indeling

Handboeken en andere botanische literatuur zijn al overgegaan op een nieuw systeem, maar het is duidelijk dat dat voor een bestaande Evolutietuin moeilijker is. Daarvoor is veel vakkennis, een goed plan, tijd en geld nodig. De huidige Evolutietuin, voorheen Systeemtuin genoemd, heeft in 32 jaar heel goed zijn dienst bewezen voor de biologiestudenten maar ook voor lokale, nationale en internationale bezoekers en blijft voorlopig nog toegankelijk.

Inmiddels liggen er wel een plan en een ontwerp klaar voor een nieuwe, toekomstbestendige Evolutietuin op ook een nieuwe plek in de Botanische Tuinen. De hoofdindeling van plantengroepen wordt in dit ontwerp verbeeld op basis op zich herhalende patronen (fractalen). In de nieuwe tuin loop je van het begin van de evolutie naar de huidige tijd. De basisstructuur van de nieuwe tuin is inmiddels gereed. In het najaar verwachten we de eerste bomen te kunnen planten.

Gefaseerd te werk

Het ontwerpen, verplaatsen en aanleggen van een Evolutietuin is geen kleine onderneming en zal gefaseerd worden uitgevoerd. Er wordt begonnen met de ontginning, de aanleg en het gereedmaken van het nieuwe terrein voor de basis van de Evolutietuin. Daarna wordt gestart met de beplanting en zal het fundament van de tuin al goed zichtbaar zijn. De tuin kan dan weer voor onderwijs worden gebruikt. Daarna wordt er gewerkt aan de indeling van de fractalen zelf en aan de publieksinformatie in de tuin zoals informatiepanelen. Dan is de tuin ook te bezoeken voor het algemene publiek.

Deel van het ontwerp van de nieuwe Evolutietuin

Over het ontwerp

Er is gekozen voor een innovatief ontwerp dat gebaseerd is op fractalen, wiskundige patronen waarop oneindig ingezoomd kan worden omdat het startpatroon zich steeds weer herhaalt. De ‘fractalen’ in de nieuwe Evolutietuin verbeelden dat de evolutie nooit stopt zolang er leven is en dat de processen van soortvorming en uitsterving oneindig doorgaan. Dit unieke concept van de Evolutietuin is uitgewerkt door landschapsarchitecten van Hemelse Natuur in samenwerking met de Botanische Tuinen Universiteit Utrecht.

Geef om onderzoek naar biodiversiteit

Veel dier- en plantensoorten verliezen hun natuurlijke habitat of verdwijnen helemaal door de gevolgen van klimaatverandering. De consequenties van dit verlies van biodiversiteit zijn enorm. Het is daarom niet alleen belangrijk dat de maatschappij dit weet, maar ook een grotere waardering krijgt voor biodiversiteit en het proces wat hiertoe heeft geleid: evolutie. In de nieuwe Evolutietuin onderzoeken onze wetenschappers de ontwikkeling van planten en biodiversiteit. Met een donatie draag je bij aan de komst van de Evolutietuin.

Doneer nu