Actueel

Scheikunde studeren in Utrecht

Zonne-energie die chemisch is opgeslagen, zoals via het splitsen van water in zuurstof en waterstof, kan jarenlang bewaard blijven
Unilever Research Prijs voor Utrechtse afgestudeerde Jochem Wijten

De aan de Universiteit Utrecht afgestudeerde masterstudent Jochem Wijten heeft de Unilever Research Prijs gewonnen voor zijn masteronderzoek naar een efficiëntere opslag van zonne-energie. Aan de prijs zijn een trofee en een geldbedrag van € 2500 verbonden.

Wijten volgde het Graduate Program on Solar Fuels Catalysis, een honourstrack van het Utrechtse Masterprogramma Nanomaterials. Zijn begeleiders, prof. Bert Weckhuysen en Monica Barroso van de Universiteit Utrecht en Jan Philipp Hofmann van de TU Eindhoven, droegen Wijten voor vanwege zijn opmerkelijke talent en grote passie voor onderzoek.

MOF's

In zijn Master's onderzoek bewees Wijten dat metaal-organische raamwerken (MOF’s) kunnen bijdragen aan het efficiënter opslaan van zonne-energie. MOF’s, een nieuwe categorie nanomaterialen, kunnen het splitsen van water in waterstof en zuurstof versnellen. Ze zijn veilig, goedkoop en duurzaam en zouden daarom een belangrijke rol kunnen gaan spelen in de ontwikkeling van schonere energievoorzieningen

Samenwerking met TU Eindhoven

Het Graduate Program on Solar Fuels Catalysis is een programma van the Netherlands Institute for Catalysis Research. Voor zijn Master's onderzoek combineerde Wijten de expertise en de technische infrastructuur van de Universiteit Utrecht en de TU Eindhoven.

Jochem Wijten

Jochem Wijten volgde een bachelor Scheikunde aan de Universiteit Utrecht en studeerde cum laude af. Ook zijn masterdiploma ontving hij met honours. Wijten werkt inmiddels als promovendus in de vakgroep Anorganische Chemie en Katalyse van de Universiteit Utrecht aan het electrokatalytisch splijten van water met nikkel-molybdeenlegeringen.

Met nanodraden van bepaalde materialen kun je speciale deeltjes maken die je in quantumcomputers kunt gebruiken, genaamd Majorana-fermions
Celso de Mello Donega
Supersnelle elektronica door isolatie van nanodraden

Celso de Mello Donega (Debye Instituut) heeft samen met Erik Bakkers (TU Eindhoven) en NWO TOP-subsidie ontvangen om onderzoek te doen naar een nieuwe hybride methode om halfgeleider-nanodraden met een functionele schil te maken. Zowel Bakkers als De Mello Donega zijn wereldexperts in hun vakgebied, het maken van nanodraden via gasfasemethoden respectievelijk het maken van colloïdale halfgeleidernanokristallen in vloeistoffase met controle op hun samenstelling, vorm en grootte.

Door de samenstelling en nanoschaal-dimensies van de draad en het omhulsel slim te kiezen, krijgen de kern en de schil van de nanodraden bijzondere eigenschappen die belangrijk zijn voor veel toepassingen zoals efficiëntere LEDs, lasers, fotodetectoren, quantumcomputers en andere elektronica. In dit nieuwe project zal Erik Bakkers de nanodraden maken in zijn lab in Eindhoven, waarna ze heel voorzichtig naar Utrecht vervoerd worden. Celso de Mello Donega gaat ze vervolgens in een nieuwe microreactor voorzien van een omhulsel.

Nanodraden
Op ontdekking in een eiwit

Op de Bachelor Open Dagen afgelopen November konden scholieren bij stand van de studie Molecular Life Sciences het eiwit hemoglobine verkennen en tot in de kleinste details naar de eiwitstructuur kijken. Hemoglobine is het molecuul dat verantwoordelijk is voor het transport van zuurstof in ons lichaam. De studenten konden met een virtual reality bril in de heemgroepen in het eiwit, de plek waar zuurstof bindt, opzoeken. Het programma is ontwikkeld door een onderzoeksgroep in Parijs en wordt nu ook gebruikt door de onderzoeksgroep van Alexandre Bonvin in Utrecht.

Scholieren gaan op ontdekking in het eiwit hemoglobine met behulp van Virtual Reality
De cellen afkomstig van de patiënten moesten we voor ons onderzoek nog openbreken
Friedrich Förster
Scheikunde
Genetische defecten geven nieuwe inzichten in de werking van cellulaire eiwitfabrieken

Friedrich Förster, professor in Cryo Electron Microscopy, kreeg enige tijd geleden cellen in handen van twee patiënten met een zeldzame genetische afwijking. Elk van de patiënten misten een deeltje van een eiwitcomplex, waarvan de precieze functie vrijwel onbekend was. Samen met collega’s van het Max Planck Instituut in München, de Universiteit van Saarland in Homburg en het Sandford Burnham Prebys Medical Discovery Institute in San Diego deed Förster onderzoek naar dit grote eiwitcomplex, het translocon. Förster is gespecialiseerd in onderzoek naar membraangebonden eiwittten die in het endoplasmatisch reticulum, de ‘eiwitfabriek’ van de cel zitten. Eiwitten worden hier op de juiste manier gevouwen en bewerkt, zodat ze hun taak in het lichaam goed uit kunnen voeren. Het translocon, bestaande uit een kanaal waar eiwitten doorheen kunnen en een deel wat suikermoleculen aan eiwitten bindt, is hierbij essentieel.

Een kinderarts uit San Diego benaderde Förster omdat hij twee tieners met een verstandelijke beperking en ernstige ontwikkelingsachterstand behandelde. Genetisch onderzoek toonde aan dat beide patiëntjes een andere mutatie hadden in de genen die coderen voor een onderdeel van het translocon.

Met cryo-elektron tomografie, een techniek om de moleculaire structuur van grote eiwitten in hun natuurlijke omgeving gedetailleerd in beeld te brengen, vergeleek Förster de structuur van het translocon in de zieke kinderen met het translocon in een gezonde humane cellijn.  Hieruit bleek dat het éne onderdeel van het translocon zorgt voor het plaatsen van suikermoleculen op de eiwitten en dat het andere onderdeel het translocon op z’n plaats houdt.

De bevindingen van Förster zijn afgelopen februari gepubliceerd in het blad Nature Communications.

Lees meer over het onderzoek van Friedrich Förster