4 oktober 2019 van 12:00 tot 18:00

Werkconferentie Hersenvredebreuk

© iStockphoto.com

Op 4 oktober wordt een werkconferentie belegd over het thema ‘Hersenvredebreuk’. Centraal staat de vraag of inlichtingen- en veiligheidsdiensten via hersenextensies (brain-computer- interfaces, brainwearables en dergelijke) in de nabije toekomst in staat zullen zijn de hersenen van burgers binnen te dringen en te manipuleren (brainhacking en brainjacking). Deze vraag is actueel in verband met de evaluatie van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die is voorzien voor het voorjaar van 2020.

De werkconferentie wordt georganiseerd door het Centre for the Humanities en het Utrecht University Centre for Global Challenges (beide Universiteit Utrecht), en is specifiek bedoeld voor vertegenwoordigers van de politiek, de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, het toezicht daarop, de rechtspraak en de journalistiek. Het doel is vanuit deze verschillende terreinen het thema van mogelijk toekomstige hersenvredebreuk door inlichtingen- en veiligheidsdiensten te verkennen, en behoeften voor nader onderzoek in kaart te brengen.

hersenvredebreuk

Brainhacking en brainjacking, ofwel hersenvredebreuk, zouden een aantasting vormen van de begrenzing van de lichamelijke integriteit, specifiek van de zogeheten ‘skull-barrier’. Tijdens de parlementaire behandeling heeft het Tweede-Kamerlid Kees Verhoeven (D66) een amendement ingediend om aantasting van de lichamelijke integriteit door het hacken van - om medische redenen in het lichaam aangebrachte apparatuur door inlichtingen- en veiligheidsdiensten uit te sluiten. Het amendement werd met ruime meerderheid weggestemd. In de Eerste Kamer zegde minister Ronald Plasterk uiteindelijk na een vraag van senator Mirjam Bikker (CU) toe dat bij inzet van technische middelen, door de diensten die de lichamelijke integriteit aantasten, daaraan voorafgaand een ‘ethische discussie’ in het parlement zal worden gevoerd.

wetenschappelijke vragen

Vanuit tal van wetenschappelijke disciplines dienen zich vragen aan. Wat is er historisch bekend over eerdere pogingen (bijvoorbeeld met farmaceutica) van inlichtingen- enveiligheidsdiensten om de hersenen van mensen te ‘lezen’ en beïnvloeden? Zijn brainhacking en brainjacking ethisch verantwoord? Bestaan er juridische begrenzingen of zouden die er moeten zijn? Wat is de rol van taal, niet alleen bij de benoeming van de methode (brainhacking of hersenvredebreuk), maar ook: is verwoording een noodzakelijke voorwaarde voor gedachtevorming? Wat zijn de mogelijkheden nu en in de nabije toekomst van neurotechnologie en in het bijzonder neuroprosthetics? Is de skin-and-skull-barrier nog wel een adequate filosofische begrenzing van het lichaam?

Wegens deze veelvormigheid van de thematiek bestaat het voornemen te beginnen met een praktische aanpak, waarin academische kennis haar maatschappelijke waarde kan bewijzen.

sprekers

Sprekers die dag zijn:

  • Bob de Graaff, hoogleraar intelligence and security studies van de Universiteit Utrecht
  • Nick Ramsey, hoogleraar neurochirurgie van het UMC Utrecht
  • Joel Anderson, universitair hoofddocent filosofie aan het Ethiek Instituut van de Universiteit Utrecht
  • Elaine Mak, hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschappen en rechtstheorie aan de Universiteit Utrecht.

werkgroepen

Na deze kennismaking met de problematiek krijgen vertegenwoordigers van politiek en maatschappij de mogelijkheid behoeften te formuleren omtrent de kennis die zij over dit onderwerp van academische zijde graag zouden zien aangedragen. Naast de plenaire presentaties omtrent de vragen ‘wat willen wij weten?’ en ‘wat zou u moeten (willen) weten?’is er daarom gelegenheid in werkgroepen over specifieke vraagstukken door te spreken.

aanzet tot vervolgtraject

Het is de bedoeling dat deze werkconferentie de aanzet biedt voor een vervolgtraject waarin academische kennis adequaat kan worden ingezet en ontwikkeld ten behoeve van de politieke, bestuurlijke en maatschappelijke vraagstukken die op dit terrein blijken te leven.

Zie ook het project Disrupting Technological Innovation? Towards an Ethical and Legal Framework

Begindatum en -tijd
4 oktober 2019 12:00
Einddatum en -tijd
4 oktober 2019 18:00