30 maart 2019 van 09:45 tot 18:00

Universiteitsdag 2019

UniverCITY

Op zaterdag 30 maart vindt de jaarlijkse Universiteitsdag plaats. Alle alumni van de Universiteit Utrecht zijn uitgenodigd voor deze dag vol lezingen en volop mogelijkheden om samen herinneringen op te halen. De Universiteitsdag maakt deel uit van de verjaardagsviering van de universiteit, de Dies Natalis.

Het thema van deze Universiteitsdag is UniverCITY. Wetenschappers, studenten en alumni gaan het vanuit verschillende disciplines hebben over ‘de stad’. De band tussen onze universiteit en de stad Utrecht is ontzettend zichtbaar door de fysieke aanwezigheid van de vele studenten en alumni. Maar ook de onderzoeksthema’s en de maatschappelijke vraagstukken waar de universiteit zich mee bezig houdt, zijn steeds meer verweven met de omgeving waarin we ons bevinden.

Tijdens de verschillende lezingen hoort u alles over het werk van UU-onderzoekers die zich bezighouden met stedelijke fenomenen, zowel in Utrecht als in andere stedelijke gebieden. Ook in de verschillende ochtendprogramma's is een hoofdrol weggelegd voor de stad. Maak bijvoorbeeld een historische stadswandeling door Utrecht, of zie juist hoe de stad het decor kan vormen voor modern, grootschalig onderzoek naar biodiversiteit.

PROGRAMMA

(u kunt hieronder drie menu's uitklappen om de inhoud van de rondleidingen, bijeenkomsten en lezingen te bekijken)

OCHTEND – RONDLEIDINGEN EN BIJEENKOMSTEN (KIES EEN VAN DE ONDERSTAANDE ONDERDELEN – LET OP: ER IS BEPERKT PLAATS BIJ DEZE ONDERDELEN)

VOL 10:15-11:30 - Historische stadswandeling door Utrecht (Vredenburg-Academiegebouw)
Prof. dr. Maarten Prak neemt u mee op een stadswandeling die twee hoogtepunten uit de beginfase van de Tachtigjarige Oorlog verbindt: de verovering van de dwangburcht Vredenborch in 1577 door de burgers van Utrecht en het sluiten van de Unie van Utrecht in het Groot Kapittelhuis van de Dom – nu de Aula van de Universiteit Utrecht.

We starten nabij het Vredenburg met een kopje koffie of thee en lopen in ongeveer 45 minuten richting het Academiegebouw. 

De historische stadswandeling is vol en kan niet meer worden gekozen.

VOL 9:45-11:00 - Rondleiding bij Bio-CliVE in de Botanische Tuinen (Budapestlaan 17, Utrecht)
Klimaatverandering, in combinatie met een wereldwijd afnemende biodiversiteit, is een groot probleem voor onze huidige leefwereld. Een hoge biodiversiteit zou namelijk mogelijk juist de gevolgen van extreem weer kunnen opvangen. In het experiment BioCliVE onderzoeken Utrechtse biologen hoe de biodiversiteit in graslanden impact heeft op de voedselvoorziening en koolstofopslag in het toekomstige klimaat. Er zijn 352 mini-graslandjes ingericht, met elk verschillende plantendiversiteit.

BioCLIVE is een van de projecten uit de campagne Doorgeven van het Utrechts Universiteitsfonds. In deze rondleiding gegeven door prof. dr. Merel Soons en prof. dr. George Kowalchuk kunt u dit indrukwekkende project van dichtbij bekijken en alles horen over de toekomstplannen van BioCliVE. Voor wie groene vingers heeft mag er misschien ook geholpen worden met wieden!

De Universiteit Utrecht organiseert na afloop vervoer van de Botanische Tuinen naar het Academiegebouw.
De rondleiding bij Bio-CliVE is vol en kan niet meer worden gekozen.

VOL 10:00-11:30 - Geef een nieuw leven aan oude kaarten en kom georefereren! (Krommenieuwegracht 80, Utrecht)
Rond het jaar 2000 is de Universiteitsbibliotheek Utrecht gestart met het digitaliseren van objecten uit haar Bijzondere Collecties, waaronder talrijke oude kaarten die inmiddels wereldwijd te raadplegen zijn. De gedigitaliseerde kaarten krijgen een extra dimensie wanneer ze gekoppeld worden aan een moderne digitale kaart, zoals bijvoorbeeld Google Earth of OpenStreetMap. Zo wordt het o.a. mogelijk om kaarten op elkaar te leggen en met elkaar te vergelijken, kunnen de kaarten op nieuwe manieren geanalyseerd worden en kan men op basis van het verleden eventueel voorspellingen doen over toekomstige ontwikkelingen. 

Dit proces noemen we georefereren en we zouden het erg leuk vinden als de alumni van de Universiteit Utrecht hierbij helpen. Onder begeleiding van drs. Maaike Wijnen en dr. Marco van Egmond van Universiteitsbibliotheek Utrecht leert u op een computer oude en nieuwe kaarten letterlijk met elkaar te verbinden. Ervaring is niet nodig.

De sessie georefereren is vol en kan niet meer worden gekozen.

10:30-11:15 - Bijeenkomst over nalaten aan de universiteit (Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht)
Universiteiten zijn in steeds grotere mate afhankelijk van giften van particulieren om studenten te stimuleren bij hun ontwikkeling en wetenschappers de kans te geven grensverleggend onderzoek te doen. Door (een deel van) uw nalatenschap te bestemmen voor de wetenschap, helpt u mee aan het oplossen van maatschappelijke problemen en draagt u bij aan een betere wereld voor iedereen. Elke gift helpt, groot en klein, kennis gaat immers nooit verloren!

Robbert Jan Feunekes MA zal u informeren wat de mogelijkheiden bij het Utrechts Universiteitsfonds zijn en alumnus mr. Jasper Nobel van Everest Legal Notariaat zal bij deze sessie aanwezig zijn en een korte presentatie houden.

11:15-12:00 Ontvangst met een kopje koffie en thee in het Academiegebouw

12:00-13:00 Welkom door rector magnificus prof. dr. Henk Kummeling en openingslezing door prof. dr. Tine de Moor (hoogleraar Sociale en Economische Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht). Zij zal ingaan op de uitdagingen van citizen science, en op de vele kansen die het biedt voor zowel wetenschap, burgers als de maatschappij.

Vooruitblik op de openingslezing Tine de Moor

Citizen-Science-Society: hoe citizen science kan helpen de valorisatie van wetenschappelijke kennis te versnellen
Het wordt steeds populairder om burgers te betrekken bij wetenschappelijke projecten. Zo kan er sneller data worden verzameld en wordt de afstand tussen wetenschap en samenleving verkleind. Meestal dragen burgers bij aan universitaire projecten die direct te maken hebben met de interesses en activiteiten van wetenschappers. Maar wat als burgers direct konden bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen? Hoe kunnen we bijvoorbeeld toeristen betrekken bij wetenschappelijke projecten die gaan over de monumenten en kunstwerken die ze bezoeken tijdens hun citytrips? En kunnen zulke projecten bijdragen aan zowel onderzoek als het oplossen van maatschappelijke vraagstukken?

13:15-14:45 - EERSTE RONDE LEZINGEN MET LUNCH (KIES EEN VAN DE ONDERSTAANDE ONDERDELEN)

Het succes van de stad - prof. dr. Coen Teulings

In de jaren zestig en zeventig leek de stad zijn langste tijd gehad te hebben. De twee grootste Nederlandse steden, Amsterdam en Rotterdam, verloren beide een kwart van hun bevolking. Inmiddels floreren steden weer, in Nederland, maar ook elders in de wereld. Het succes van de stad leidt tot een nieuw urbanisatiegolf en een verschuiving van economische activiteit naar steden. Het succes heeft ook zijn schaduwkanten: wonen in Amsterdam is voor de middenklasse inmiddels niet meer betaalbaar. Wat verklaart het succes van de stad? Wat zijn de gevolgen van deze nieuwe urbanisatiegolf voor Nederland? Wat kan de politiek eraan doen?

Duurzame innovaties made in Utrecht – Panel met dr. ir. Carolien van Hemel (Utrecht Sustainability Institute); drs. Marte Gerritsma, Eelke Bontekoe MSc en dr. ir. Jesus Rosales Carreon (Copernicus Instituut)

Drie onderzoekers geven een inkijkje in hoe de Universiteit Utrecht in samenwerking met maatschappelijke partners unieke innovaties in de stad weet te versnellen. Carolien van Hemel, directeur van het Utrecht Sustainability Institute, legt uit waarom en hoe deze innovatieprojecten tot stand komen. Marte Gerritsma gaat in op het project Smart Solar Charging waarin elektrische deelauto’s lokaal opgewekte zonne-energie bufferen en teruggeven aan het net, waardoor een duurzaam wijkenergiesysteem ontstaat dat maximaal rendeert en gridstress voorkomt. Eelke Bontekoe vertelt over zijn bijdrage aan het project IRIS dat sociale huurwoningen in Kanaleneiland-zuid verduurzaamt en daarbij nadrukkelijk de bewoners betrekt. In het Werkspoorkwartier werkt Jesus Rosales Carreon aan de transformatie van het gebied tot een aantrekkelijke vestigingsplaats voor creatieve circulaire bedrijven.

De dwarse stad - prof. dr. Barbara Oomen

Waar het gaat om ingewikkelde vraagstukken als klimaatverandering en migratie trekken steden steeds meer hun eigen plan, in plaats van het uitvoeren van nationaal beleid. Steden trekken internationaal samen op om lokaal progressief, pragmatisch en inclusief beleid te voeren. Utrecht is een goed voorbeeld van zo'n progessieve stad. Denk bijvoorbeeld aan initatieven rondom duurzaamheid (de Walvis) en vluchtelingen (Plan Einstein). Maar met welke dilemma's krijgen zulke steden te maken? Hoogleraar mensenrechten Barbara Oomen schetst de razendsnelle ontwikkelingen op dit gebied, de rol van de UniverCITY daarbij en gaat met u in gesprek over de 'dwarse' stad.

De mens in mensenmassa's: het complexe samenspel van individu en collectief - dr. Roland Geraerts

Grote mensenmassa’s zijn interessante complexe systemen. Ineens kan een enorme opstopping ontstaan of zelfs dodelijke paniek, zoals bij de Hadj en Love Parade. Via een klein experiment laat Roland Geraerts het publiek ervaren hoe er gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Om deze op te sporen en te voorkomen hebben hij en zijn groep ‘crowd simulation’ software geschreven op basis van hun informaticaonderzoek. Geïnspireerd door groeiende schimmelkolonies, zwermen vogels, en een peuter die zich laat meevoeren door een rozijnenspoor, geeft hij inzicht in het complexe samenspel van individu en collectief. Hiermee kunnen mogelijke knelpunten in de omgeving opgespoord en voortijdig opgelost worden. Zo zullen enkele simulatieprojecten die in de stad uitgevoerd zijn of worden de revue passeren.

Diversiteit in de stad: soort zoekt soort? - dr. Gideon Bolt en dr. Irina van Aalst

Veel studies over diversiteit in de stad hebben een pessimistische toon. Diversiteit zou er in het beste geval toe leiden dat groepen zich in hun eigen schulp terugtrekken en in het slechtste geval leiden tot conflicten. Onderzoek onder jongeren in diverse woonbuurten laten een veel optimistischer beeld zien. Etnische scheidslijnen worden gemakkelijk overbrugd, omdat jongeren eerder kijken naar gedeelde interesses en smaken dan naar etnische herkomst. In het nachtleven is een tegengestelde beweging gaande. Ondernemers dragen bij aan de diversiteit van functies in de stad, maar dat levert vaak conflicten op met andere partijen, zoals bewoners en andere ondernemers. Daarnaast concurreren ze met andere uitgaansondernemers door zich op specifieke doelgroepen te richten. In het uitgaansleven komen jongeren daarom weinig in aanraking met diversiteit. Dr. Gideon Bolt en dr. Irina van Aalst zullen deze beide kanten van diversiteit in de stad belichten.

14:45 – 15:30 - Pauze in de Aula van het Academiegebouw

15:30-16:30 - TWEEDE RONDE LEZINGEN (KIES EEN VAN DE ONDERSTAANDE ONDERDELEN)

Het digitaal zichtbaar en ervaarbaar maken van de rijke Utrechtse geschiedenis - prof. Toine Pieters

De historie van de stad Utrecht gaat terug tot ver voor de Romeinen - hoe zou het zijn als je zelf een reis door tijd zou kunnen maken? Dit scenario lijkt science fiction maar is nu met nieuwe digitale technologie binnen handbereik.  Prof. dr. Toine Pieters is initiatiefnemer en coördinator van de ontwikkeling van de UtrechtTimeMachine (UTM), waarmee bezoekers met een smartphone de geschiedenis van Utrecht kunnen ontdekken terwijl ze langs de locaties lopen waar historische gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. De UTM wordt ontwikkeld met behulp van studenten en alumni uit allerlei verschillende disciplines en sluit aan bij het Europese project Time Machine Europe. Pieters zal vertellen over de ontwikkeling en plannen van dit bijzondere project.

DIT ONDERDEEL IS KOMEN TE VERVALLEN
Academie van de Stad: de impact van studenten op Utrecht – Alumni Judith Werkman en Rens Bleijenberg, prof. dr. Vincent Buskens, drs. Joram Pach en studenten van de Universiteit Utrecht

Stichting Academie van de Stad legt verbindingen tussen hoger onderwijsinstellingen en de stad. Op deze manier krijgen studenten de kans systematisch bij te dragen aan actuele maatschappelijke vraagstukken. In deze sessie wordt u meegenomen door verschillende sprekers langs twee interessante projecten, Warme Wijken en Straatwijs die Academie van de Stad heeft opgezet en hoort u ook van studenten zelf hoe ze al tijdens hun studie impact maken in Utrecht. 

Natuur in de stad: big business of niet? - dr. Helen Toxopeus

In deze workshop neemt econome Helen Toxopeus u mee in de wereld van stedelijke natuur, en haar zoektocht voor het EU-project NATURVATION om duurzame businessmodellen voor stedelijke natuur te realiseren. De tijd dat er alleen naar de lokale overheid gekeken wordt om de stad ‘groen’ te maken is voorbij: er wordt veel verwacht van de inzet van bedrijven, burgers en vastgoedpartijen. Hoe realistisch is dat en hoe kunnen verschillende partijen samenwerken – en meebetalen – om de stad groener te maken? We kijken samen naar verschillende businessmodellen en kansen, en tijdens deze workshop proberen we er samen nog 1 of 2 modellen bij te bedenken.

Uw omgeving blootgelegd - prof. dr. ir. Roel Vermeulen

De genetica heeft ons veel geleerd over aanleg, maar onze gezondheid wordt door meer bepaald dan dat. Milieu-epidemioloog Roel Vermeulen is op zoek naar al die andere (niet-genetische) factoren die bijdragen: het exposoom. Want alleen als we deze factoren begrijpen kunnen we ook daadwerkelijk ingrijpen. Maar hoe meet je nu al die factoren en hoe koppel je dat aan gezondheid? Dat kan onder meer met nieuwe technologieën, zoals sensors, en via apps op smartphones maar bijvoorbeeld ook door in ons lichaam te kijken of we afdrukken kunnen zien van bepaalde ervaringen die we hebben gehad. In dit uur neemt Roel Vermeulen u mee in de nieuwe wereld van het exposoom.

DiverCITY (in English) - Dr. Fenella Fleischmann 

Large-scale migration has changed our societies and this is most visible in cities. As entry points for newcomers and centres of community life for immigrant minorities, many of the challenges of immigrant integration play out at the local level of cities and their distinct neighbourhoods. In this lecture, dr. Fenella Fleischmann will review the main dimensions of immigrant integration, including structural components such as work, schooling and health, and socio-cultural elements like contacts, attitudes and religion, and discuss the role of local contexts for the success – or challenges – of immigrant integration.

16:45-18:00 - Afsluiting met de uitreiking van de Vliegenthart Scriptieprijs in de Aula van het Academiegebouw en aansluitende borrel. Bekijk de genomineerden op de pagina over de Vliegenthart Scriptieprijs.

Begindatum en -tijd
30 maart 2019 09:45
Einddatum en -tijd
30 maart 2019 18:00
Entree
€22,50 voor Vrienden van het Utrechts Universiteitsfonds, €30,- voor niet-Vrienden
Meer informatie
Foto in header: Victor M. Lansink / Collectie: Het Utrechts Archief