14 februari 2019 van 13:30 tot 18:00

Seminar: Markten en ondernemingen in de open samenleving

Het IOS Onderzoeksplatform ‘Markets & Corporations in Open Societies’ organiseert op donderdag 14 februari een seminar over de betekenis van mondiale markten en de open samenleving in de 21e eeuw. De conceptuele, normatieve, en empirische vragen rond dit thema zullen worden belicht door sprekers uit verschillende disciplines alsmede uit de praktijk.

Onze samenleving is in toenemende mate een open samenleving. Een van de domeinen waarop dat manifest wordt, is dat van mondiale markten. Internationale markten hebben de afgelopen jaren een duizelingwekkende groei doorgemaakt, waarbij afstanden, grenzen, en natie-staten er steeds minder toe doen.

Globalisering

Door globalisering, technologische ontwikkeling, en digitalisering kunnen producten, informatie, kennis, arbeid en kapitaal op ongekende schaal en met ongekende snelheid worden uitgewisseld. In de mondiale economie zijn we zijn meer verbonden dan ooit te voren, en dat biedt mogelijkheden voor samenwerking en innovatie – en daarmee welvaart en ontwikkeling voor mensen. Aan de andere kant zijn door globalisering en complexiteit, nieuwe risico’s ontstaan die onevenredig drukken op zwakke groepen. Het vervagen van fysieke grenzen biedt ook nieuwe gelegenheden voor schadelijk gedrag van ondernemingen buiten het bereik van de wet, waardoor ongelijkheid toeneemt. 

Karl Popper. Foto: Lucinda Douglas-Menzies / Wikimedia Commons

Grenzen aan openheid?

Poppers beroemde boek ‘De open samenleving en haar vijanden’ vormt de intellectuele grondslag voor het idee van de open samenleving. Centraal in Poppers open samenleving staan individuele vrijheid en rechten. Initiatief, experiment, en diversiteit van meningen kunnen in open samenlevingen floreren. Sinds Popper zijn boek in 1945 publiceerde, staat ‘de open samenleving’ voor het normatieve ideaal van de liberale democratische rechtsstaat. In de realiteit van hedendaagse, neoliberale markteconomieën, wordt openheid echter vaak in verband gebracht met instabiliteit en onzekerheid. Wat is de betekenis van dit ideaal in de werkelijkheid van de huidige geglobaliseerde markteconomie? Heeft de toegenomen openheid van markten, de open samenleving als politiek ideaal dichterbij gebracht? Of moeten er grenzen worden gesteld aan openheid?

Het seminar biedt de aanzet tot een nieuwe analyse van de relatie tussen overheden, markten, ondernemingen en burgers in de open samenleving.

De centrale invalshoek van deze middag is de relatie tussen de open samenleving en mondiale markten, waarin een fundamenteel andere machtsbalans bestaat tussen staat, ondernemingen, en ‘civil society’ dan in 1945. Neoliberale markten zijn platforms voor ontwikkeling en waardencreatie, maar worden ook als de oorzaak gezien voor de afbreuk van publieke waarden. Waar autoritair leiderschap door Popper als bedreiging van de open samenleving werd beschouwd, wordt de staat tegenwoordig te weinig gezag toegeschreven ten opzichte van machtige ondernemingen, en wordt gepleit voor meer regulering om publieke waarden beter te beschermen.

Het seminar biedt de aanzet tot een nieuwe analyse van de relatie tussen overheden, markten, ondernemingen en burgers in de open samenleving. Na de opening door prof. dr. Rutger Claassen (hoogleraar Politieke Filosofie en Economische Ethiek) zullen er twee sessies plaatsvinden waarin sprekers vanuit de praktijk en de UU een presentatie verzorgen

Sprekers

  • Rutger Claassen (Faculteit Geesteswetenschappen) 
  • Mark Sanders (Utrecht University School of Economics)
  • Friederycke Haijer (Departement Rechtsgeleerdheid)
  • Joost de Laat (Utrecht University School of Economics)
  • Mariëtte van Huijstee (SOMO) 
  • Mirko Schäfer (Faculteit Geesteswetenschappen)
  • Judith van Erp (Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap)
  • Hanneke Cin-A-Fo (NRC Handelsblad)
  • Elaine Mak (Departement Rechtsgeleerdheid)
     

Programma:

13.30

Opening en welkom

13.45- 15.15

Sessie 1: Markten en Ondernemingen

  • Mark Sanders - Vooruitgang en betwistbaarheid; de open en ondernemende samenleving
  • Friederycke Haijer - Gedupeerden buiten spel in de open samenleving: analyse aan de hand van buitenlandse corruptiezaken
  • Joost de Laat Van kapitaalverstrekker tot kennisverstrekker: de Wereldbank en de open samenleving
  • Mariëtte van Huijstee - Exploitatie van governance gaps door ondernemingen
15.15-15.45

Pauze

15.45-17.15

Sessie 2: Media en informatie

  • Mirko Schaeffer - Het publieke domein versplinterd? Hoe netwerken en sociale media platforms het publieke debat transformeren
  • Judith van Erp - Transparantie en maatschappelijk verantwoord ondernemen
  • Hanneke Chin-A-Fo - Onderzoeksjournalistiek: zoek de vriend tussen de vijanden
17.15

Elaine Mak - Reflectie op de bijdragen

Aansluitend

Borrel

Sessie 1: Markten en ondernemingen

In de eerste sessie zullen dr. Mark Sanders (universitair hoofddocent Internationale Macro-economie), mr. Friederycke Haijer (promovenda Extraterritoriale handhaving van anticorruptiewetgeving), prof. dr. Joost de Laat (Wereldbank en hoogleraar Mondiale Economische Uitdagingen) en dr. Mariëtte van Huijstee (Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen) spreken over de veranderende rol van ondernemingen en ondernemerschap in de open samenleving.

Multinationale ondernemingen gebruiken niet alleen de mogelijkheden van globalisering, maar creëren ook nieuwe instituties. Ze zijn niet alleen economische, maar ook politieke, sociale, en culturele spelers, met marktmacht, maar ook ‘verbeeldingsmacht’. Welke verantwoordelijkheid brengt dat met zich mee, en op welke manier kan verantwoording worden georganiseerd? ?

Sessie 2: Media en informatie

Na de pauze presenteren dr. Mirko Schäfer (universitair docent Media en Performance studies), prof. dr. Judith van Erp (hoogleraar Publieke Instituties) en Hanneke Cin-A-Fo MA MSc (onderzoeksjournalist NRC Handelsblad) hun essays over media en informatie. De toegenomen openheid van de samenleving komt ook tot uitdrukking in een grote digitale verbondenheid waardoor kleine handelingen, grote gevolgen kunnen hebben. Enerzijds biedt toegenomen transparantie van informatie nieuwe controlemogelijkheden. Anderzijds brengt connectiviteit, systeemrisico’s en onvoorspelbaarheidmet zich mee. Wat zijn hiervan de gevolgen voor de veerkracht van onze samenleving?

Tot slot geeft prof. mr. dr. Elaine Mak (hoogleraar Encyclopedie van de rechtswetenschappen en Rechtstheorie) commentaar op de presentaties. Aansluitend is er een borrel.

Begindatum en -tijd
14 februari 2019 13:30
Einddatum en -tijd
14 februari 2019 18:00