Promotie Xuan Ma: Kunst van de Chinese diaspora voorbij grenzen en clichés

Op donderdag 21 mei verdedigt Xuan Ma haar proefschrift ‘Displacements: An Affective Approach to Contemporary Chinese Diaspora Art’. Hierin onderzoekt ze kunst gemaakt door mensen die China hebben verlaten en zich in het buitenland hebben gevestigd. Ze doet dit niet door te vragen wie de kunst heeft gemaakt, maar door zich te richten op de ervaring van verhuizen en ontheemd zijn in een wereld die wordt gevormd door globalisering.

Ontheemding als lens

Ma volgt de Chinese diaspora-kunst vanaf de jaren tachtig tot nu. Het is een verzameling werken die verweven is met de kunstgeschiedenis van het Chinese vasteland, maar ondervertegenwoordigd is in het algemene verhaal van de Chinese kunstgeschiedenis. 

Kunst van de Chinese diaspora kun je beter niet zien als simpelweg Chinese kunst die in het buitenland is gemaakt, zegt MA. Het is eerder een levendige weergave van hoe het voelt om ontheemd te zijn. Door te kijken naar ontheemding kan deze kunst worden begrepen als een weerspiegeling van de ervaringen van migranten en als een actieve reactie op de machtsongelijkheid die het kolonialisme heeft achtergelaten.

Door aandacht te geven aan gevoelens, het lichaam en koloniale machtsverhoudingen, laat Ma zien hoe ontheemding bepalend is voor wie migranten worden, hoe zij zichzelf presenteren en hoe zij met elkaar omgaan. De kunstwerken laten zien hoe de omstandigheden van het migrant-zijn voortdurend veranderen, en hoe migranten zich verzetten tegen het feit dat zij worden gereduceerd tot een eenvoudig, vaststaand cultureel stereotype.

Door de ervaringen van de kunstenaars te herinterpreteren, creëert Ma ruimte om twee tegengestelde, maar even problematische verhalen ter discussie te stellen: de westerse neiging om Chinese kunst als fundamenteel vreemd of ‘anders’ te behandelen, en de Chinese neiging om alle Chinese kunst op één hoop te gooien als één uniforme traditie.