10 februari 2020 van 12:45 tot 14:45

Promotie Wouter Klem: Uit angst geboren. Transnationale politiesamenwerking tegen de anarchistische 'samenzwering', 1880s-1914

Explosie van de Opera van het Liceu van Barcelona door de anarchist Santiago Salvador Franch in de omslag van de krant Le Petit Journal, 25 november 1893.
Explosie van de Opera van het Liceu van Barcelona door de anarchist Santiago Salvador Franch, omslag van de krant Le Petit Journal, 25 november 1893 (Wikimedia cc)

Op 10 februari verdedigt Wouter Klem MA (Internationale en Politieke Geschiedenis) zijn proefschrift Uit angst geboren. Transnationale politiesamenwerking tegen de anarchistische 'samenzwering', 1880s-1914 in het Academiegebouw.

Aan het einde van de negentiende eeuw ontvouwde zich een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van veiligheid. Een niet eerder vertoonde terroristische dreiging, in de vorm van een gepercipieerde anarchistische ‘samenzwering’ dwong politici, diplomaten en politiebeambten tot nieuwe vormen van samenwerking.

Terrorisme en contra-terrorisme

Vanaf de vroege jaren 1890 werd de westerse wereld geconfronteerd met een ongekende reeks van geweld, bomaanslagen en politieke moorden. In de publieke en politieke beeldvorming verwerd het daadwerkelijk anarchistisch gevaar tot een alomvattend complot tegen de gehele sociale orde. Ondanks de tijd van onverzoenlijk nationalisme, wisten Europese politiediensten in deze tijd een omvangrijk, grensoverschrijdend netwerk te organiseren. Het proefschrift van Klem laat zien dat de eerste golf van wereldwijd terrorisme gepaard ging met de eerste vergaande ontwikkeling van contra-terrorisme: door vergaande transnationale politiesamenwerking, de ontwikkeling van moderne identificatietechnologieën en uitwisseling van uniforme kennis.

Veiligheidssamenwerking in de kiem

Deze samenwerking ontstond in de eerste instantie op de persoonlijke titel van politiebeambten. Nadat de Oostenrijks-Hongaarse keizerin Elisabeth in 1898 door een anarchistische aanslag om het leven kwam, werd deze praktijk ingebed in institutionele structuren. Door heel Europa werden centrale bureaus opgericht voor de verzameling van intelligence, die op systematische, gestandaardiseerde, homogene en vooral directe wijze gedeeld werd met gelijksoortige bureaus in andere landen. Hoewel dit geïnstitutionaliseerde netwerk steeds meer belemmerd werd door internationale politieke en nationalistische belangen, werd door de dreiging van anarchistisch terrorisme wel de basis gelegd voor vormen van veiligheidssamenwerking die tot op de dag van vandaag bestaan.

Begindatum en -tijd
10 februari 2020 12:45
Einddatum en -tijd
10 februari 2020 14:45
Promovendus
Wouter Klem
Proefschrift
Uit angst geboren. Transnationale politiesamenwerking tegen de anarchistische 'samenzwering', 1880s-1914
Promotor(es)
Prof. B.A. De Graaf, prof. R. Bach Jensen