Promotie Veronica van Amerongen: Vrouwelijk muziekmecenaat in de Republiek der Nederlanden

tot
Schilderij door Gerard van Honthorst van Elizabeth Stuart, Queen of Bohemia. Bron: Wikimedia/The National Gallery London
Schilderij door Gerard van Honthorst van Elizabeth Stuart, Queen of Bohemia. Bron: Wikimedia/The National Gallery London

De invloed van vrouwen op het muziekleven in de Republiek der Nederlanden (1579-1795) is groter dan tot nu toe werd aangenomen. Dit blijkt uit promotieonderzoek van Veronica van Amerongen (University College Roosevelt). Zij verdedigt op 12 oktober 2021 haar proefschrift Dames in majeur - Vrouwelijk muziekmecenaat in de Republiek der Nederlanden in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht.

Muziek was  in de Republiek voor welgestelde vrouwen een belangrijk onderdeel van hun opvoeding en sociale leven. Zij waren officieel niet handelingsbekwaam, dus voor financiële uitgaves afhankelijk van familie, maar blijken hierin toch minder beperkt te zijn geweest dan verondersteld.

Vrouwelijke weldoeners

Van Amerongen toont onder meer aan de hand van geschonken orgels, opgedragen partituren, intekenlijsten bij muziekstukken en de betaling van klokkenspellen aan, dat vrouwen een substantiële rol speelden in het ondersteunen van musici door middel van geld of bescherming. Met name vóór de komst van de boekdrukkunst waren musici voor hun inkomen vaak grotendeels afhankelijk van een weldoener.

Zichtbaarheid vrouwen

Via het mecenaat werd tevens de zichtbaarheid van vrouwen in het openbare leven vergroot, bijvoorbeeld door teksten en heraldiek op de orgelkas, gedrukte opdrachtpreken, opdrachtteksten op partituren en hun namen op intekenlijsten. Hun status, en die van de componist, werd hiermee bevestigd.

Muziekleven in de Republiek

Het mecenaat was vooral verbonden aan de stadhouderlijke hoven en een enkele vorstin in ballingschap, de steden Amsterdam en Den Haag, welgestelde vrouwen en adel. Specifiek is het belang van ‘winterkoningin’ Elizabeth Stuart (1596-1662) en de muzikale stadhoudersvrouw Anna van Hannover (1709-1759) verder uitgewerkt. De studie van Van Amerongen, waarin veel gegevens voor het eerst nauwkeurig zijn gedocumenteerd, maakt duidelijk hoe belangrijk het aandeel van vrouwen is geweest in de ontwikkeling van het muziekleven in de Republiek.

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Academiegebouw, Domplein, Utrecht (link)
Promovendus
Veronica van Amerongen
Proefschrift
Dames in majeur - Vrouwelijk muziekmecenaat in de Republiek der Nederlanden
Promotor(es)
Prof. dr. A.A. Clement MA
Co-promotor(es)
Prof. dr. A.G.M. Koopman
Meer informatie
Livestream volgt binnen enkele dagen voor de verdediging