19 juni 2017 van 14:30 tot 15:45

Promotie Tom Giesbers over het Duitse realisme rond 1800

Friedrich Heinrich Jacobi (1743-1819) Bron: Wikimedia Commons
Friedrich Heinrich Jacobi (1743-1819) Bron: Wikimedia Commons

Naast een groep uitvoerig bestudeerde filosofische idealisten, bestond er ook een groep filosofische realisten in de Duitse taalcontext rond 1800. De leden van deze groep zijn op individueel niveau relatief weinig bestudeerd en zijn vrijwel niet bestudeerd als groep. Het proefschrift van drs. Tom Giesbers (Filosofie) vormt een eerste onderzoek naar deze groep realisten.

Friedrich Heinrich Jacobi

Primair onderdeel van zijn dissertatie is een uitvoerig onderzoek naar het realisme van diens grondlegger, Friedrich Heinrich Jacobi (1749-1819), wiens systematische verbintenis een grotere groep realisten inspireerde. De leden van deze groep pasten de positie aan aan hun eigen belangen, volgden het op een orthodoxe manier of ontwikkelden deze positie verder vanuit een systematische oogpunt. Door middel van dit onderzoek behandelt Giesbers verschillende manieren om een realist in Jacobi's zin te zijn.

Drs. Tom Giesbers
Drs. Tom Giesbers

Toegepaste rationaliteit

Voor het filosofische debat is een van Giesbers' belangrijkste conclusies dat rationaliteit niet bestaat zonder een individu met een praktische betrokkenheid bij zijn omgeving. In dit opzicht kan rationaliteit alleen beschouwd worden als een toegepaste rationaliteit, waarin we bepalen met welke middelen en met welke acties we onze doelen het best kunnen bereiken.

De onzekerheid van het bestaan

Bovendien ontdekt Giesbers dat, hoe belangrijk het ook is om ons te realiseren dat onze ervaringswereld begrepen wordt vanuit ons perspectief als individu, er geen manier is om hieruit de bewijzen dat we bestaan, dat we echt zijn. Daarom is er altijd een kern van ons bestaan dat buiten onze beleving en reflectie blijft. De manier waarop deze kern buiten onze ervaring blijft is tegelijkertijd de manier waarop we vrij zijn: deze kern kan immers niet beïnvloed worden.

Filosofische gevolgen

Bovenstaande bevindingen hebben verreikende gevolgen voor de filosofie. Het is niet de taak van de filosofie om inzicht te bieden in iets wat we niet al ervaren of waarop we reflecteren. Filosofie beschrijft alleen die zaken die we al waarnemen en waarover we al nadenken. Voor veel van de realisten is het de taak van de filosofie om te begrijpen waar ons vermogen om iets te begrijpen ophoudt en wat er onbevattelijk blijft.

De aard en geschiedenis van de filosofie

De realisten produceerden redeneringen die voldoen aan de normen van filosofische argumentatie, zoals coherentie en diepgang, en hun werk werd dan ook aangenomen door de idealisten, waarmee het deel ging uitmaken van het filosofisch discours. Ook introduceerden de realisten de vraag over de aard van de filosofie in het filosofisch debat, waarmee ze belangrijke bijdragen leverden aan de enorme complexiteit van deze periode in de geschiedenis van de filosofie.

Begindatum en -tijd
19 juni 2017 14:30
Einddatum en -tijd
19 juni 2017 15:45
Promovendus
Tom Giesbers
Proefschrift
The Wall or the Door: German Realism around 1800
Promotor(es)
Prof. dr. Paul Zichedr. Dirk van Miert
Entree
Gratis