6 februari 2015 van 16:15 tot 17:45

Promotie Sarah Dellmann over clichébeelden van de Nederlander

Nederland symbolen

In haar proefschrift geeft mediawetenschapper Sarah Dellmann een overzicht van wat in de 19e eeuw als ‘typisch Nederlands’ werd beschouwd en in beeld gebracht, en laat ze zien op welke basis dit soort uitspraken mogelijk waren.

Dellmann ging na hoe nationale clichés over Nederland ontstonden en stelt vast dat dit pas ná 1880 gebeurde. In die periode werd de variatie van beelden die Nederland en Nederlanders representeren, duidelijk beperkter. Het ontstaan van het clichébeeld van de Nederlander als Volendammer kan gedateerd worden op omstreeks 1880.

Tijdschriften en toverlantaarns

Dellmann onderzocht de functie van beelden in de productie van wat ze “algemeen bekend veronderstelde kennis over Nederland en Nederlanders” noemt. Ze keek daarbij naar beelden van Nederland en Nederlanders in populaire beeldmedia die in de 19e en vroege 20e eeuw werden verspreid: geïllustreerde tijdschriften, toeristische artikelen, cartes des visite, centsprenten, opticaprenten, verzamelplaatjes, stereoscopische fotografieën, toverlantaarnplaten, briefkaarten en films.

Onderschriften bij beelden

Deze media heeft ze op  op drie aspecten geanalyseerd:

  1. visuele analyse van de beelden
  2. reconstructie van de betekenis, die door het beeldonderschrift aan het beeld wordt meegegeven
  3. verklaring van deze beeld-tekst-combinaties in de bredere context van discoursen die als doelstelling hebben om kennis over Nederland en Nederlanders te verbreiden: antropologisch discours, geografisch discours en toeristische discours.

Door deze analyses kon ze zowel de functies van beeldonderschriften als de daarin gehanteerde categorieën en de beeldonderwerpen verklaren. Haar mediavergelijkende onderzoek laat zien hoe beeldonderwerpen circuleren en van betekenis veranderen.

Begindatum en -tijd
6 februari 2015 16:15
Einddatum en -tijd
6 februari 2015 17:45
Promovendus
Sarah Dellmann
Proefschrift
Images of Dutchness - Popular Visual Media, the Emergence of National Clichés and the Creation of Supposed Common Knowledge about the Netherlands and the Dutch (1800-1914)
Promotor(es)
Prof. dr. Frank Kessler
Co-promotor(es)
Dr. Nanna Verhoeff