Promotie Ohad Ben Shimon: Hoe lichamelijkheid een rol speelt in kennisinstellingen

Op woensdag 2 september verdedigt Ohad Ben Shimon zin proefschrift ‘Articulating Embodiment in Knowledge-Intensive Institu-Situations’. In zijn proefschrift onderzoekt hij hoe kennis ontstaat via ‘belichaamde’ relaties tussen mensen, instellingen en hun omgeving.

Hoe kennis ontstaat

Ben Shimon zag dat veel mensen die werken in kennisintensieve instellingen, zoals universiteiten, kunstinstellingen en onderzoeksorganisaties, het lastig vinden om onder woorden te brengen hoe hun lichaam, relaties en materiële omgeving invloed hebben op de manier waarop zij werken en kennis produceren. Hij onderzocht deze verbanden en ontwikkelde concepten en methoden om deze vaak over het hoofd geziene kant van kennisproductie zichtbaar te maken. 

Denk bijvoorbeeld aan een filosofieseminar. Dat wordt niet alleen gevormd door de ideeën die worden besproken. Ook wie er aanwezig is, hoe mensen met elkaar omgaan, welke technologie ze gebruiken en in wat voor ruimte ze samenkomen, spelen mee. Ben Shimon laat zien dat de kennisintensieve instellingen geen vaste, onveranderlijke systemen zijn. Ze worden juist gevormd en hervormd door dagelijkse praktijken en ontmoetingen.

Glowing concepts

Tijdens zijn onderzoek ontwikkelde Ben Shimon een nieuwe methodologische benadering: glowing concepts (‘gloeiende concepten’). Dit zijn concepten die niet vooraf vaststaan, maar die tijdens het onderzoek ontstaan. Ze duiken op wanneer iets in het onderzoek betekenis begint te krijgen, gaat resoneren of tastbaar wordt.

Een voorbeeld hiervan is het concept ‘intensiteit’. Tijdens Ben Shimons onderzoek bij de Rijksakademie van Beeldende Kunsten omschreven kunstenaars hun ervaringen vaak als intens, of vertelden ze dat ze in hun werk op zoek waren naar intensiteit. De term bleef hangen: het ving iets belangrijks van hun ervaringen, maar liet ook zien hoe moeilijk het is om zulke ervaringen volledig onder woorden te brengen.

Sommige ervaringen, gesprekken of patronen springen er zo uit. Ze ‘gloeien’, omdat ze iets laten zien over de relaties tussen mensen, kennis en organisaties. Deze gloeiende concepten vormen aanknopingspunten om te onderzoeken hoe relaties, ervaringen, emoties en instellingen samenkomen in het ontstaan van kennis.

Voorafgaand aan de verdediging houdt Ben Shimon vanaf 10.00 uur een lekenpraatje.