Promotie Nisrine Chaer: Queer vluchtelingen en de ‘paradox van respectabiliteit’

Op donderdag 10 september verdedigt Nisrine Chaer haar proefschrift ‘The Paradox of Respectability and the Pitfalls of Gender: Queer Migration in Lebanon and the Netherlands’. Ze onderzocht hoe queer mensen in Libanon en Nederland te maken krijgen met de ‘paradox van respectabiliteit’.

De paradox van respectabiliteit

Overheden gebruiken respectabiliteit (‘fatsoen’) om vluchtelingen te controleren, schrijft Chaer. Een queer vluchteling die zich aanpast aan het westerse beeld van wat een ‘goede’ queer persoon hoort te zijn, maakt meer kans op asiel in Nederland. En in Libanon geldt: wie zich aanpast en niet opvalt loopt minder risico op bijvoorbeeld politiegeweld of uitzetting. 

Om de strenge controle van de staat te omzeilen en aan onderdrukking te ontsnappen, zetten vluchtelingen respectabiliteit noodgedwongen in als overlevingstactiek. Dit heeft volgens Chaer een onbedoeld gevolg: het versterkt het systeem.

De staat bepaalt namelijk samen met onder andere de media en de arbeidsmarkt wat ‘respectabel’ is, betoogt Chaer. Aanpassing betekent ook de bevestiging van deze dominante norm. Dat maakt anderen, die zich minder kunnen aanpassen, kwetsbaarder. Het gevolg is dat zij verder worden buitengesloten, legt Chaer uit.

Met andere woorden, het systeem dwingt vluchtelingen voor veiligheid mee te werken aan iets wat andere queer mensen in gevaar brengt: de ‘paradox van respectabiliteit’.

Verder kijken dan gender en wetgeving

Chaer deed veldwerk in Libanon en Nederland. Met haar onderzoek wil ze aantonen dat je queermigratie niet kunt begrijpen door alleen naar gender en seksualiteit of wetgeving te kijken, zoals nu vaak gebeurt. Het oordeel over respectabiliteit hangt volgens haar sterk samen met andere factoren, zoals staatsgeweld, klasse, ‘ras’ en anti-moslimsentimenten. 

Bovendien toont Chaer aan dat vluchtelingen niet alleen proberen te voldoen aan de norm. Wanneer dit niet werkt, gebruiken ze juist bewuste ‘ongehoorzaamheid’ en vulgariteit om het systeem te ontregelen.