15 november 2019 van 14:30 tot 15:30

Promotie Leslie Piggott: Het leren van een vreemde taal: eerst betekenis, dan vorm

© iStockphoto.com

Op 15 november zal Leslie Piggott (Utrecht Institute of Linguistics OTS) haar proefschrift First Meaning then Form. A Longitudinal Study on the Effects of Delaying and Reducing Explicit Form-focused Instruction for Young Adolescent EFL Learners verdedigen in het Academiegebouw. In de onderbouw van het voortgezet onderwijs wordt bij het leren van moderne vreemde talen doorgaans veel grammatica aangeboden. Maar is grammatica-instructie en oefening een onmisbare medicijn in de beginfase van taalverwerving, of heeft het hooguit een placebo-effect?

Door alle grammatica-instructies en oefeningen in de lessen Engels achterwege te laten bij een hele jaarlaag op een middelbare school heeft Piggott de invloed van het grammaticaonderwijs onderzocht. Twee jaar lang werd de taalontwikkeling van deze leerlingen gevolgd en vergeleken met een leerlinggroep die wel grammatica-instructies en oefeningen ontving.

Leslie Piggot
Leslie Piggott

Positieve effecten 

De resultaten laten zien dat taallessen zowel met als zonder grammatica-instructie effectief kunnen zijn, maar dat de positieve effecten verschillen per taaldomein. Met grammatica-instructies produceerden de leerlingen correcter geschreven taal en scoorden zij hoger op grammaticatoetsen. De leerlingen zonder grammatica-instructie spraken en schreven meer en vloeiender, hadden een snellere ontwikkeling in woordenschat en scoorden aanzienlijk beter op het gebied van begrijpend lezen.

Activatie van verschillende taalprocessen 

De beide groepen lijken andere taalprocessen te activeren. Voor de groep met grammatica-instructie lijkt expliciete kennis het uitgangspunt te zijn. Dit kenmerkte zich doordat de leerlingen over het algemeen korte accurate zinnen gebruikten bij het schrijven, een vaardigheid waarbij ze de tijd hadden om geleerde kennis terug te halen. Echter, bij spreekvaardigheid, een vaardigheid die afhankelijk is van geautomatiseerde kennis, produceerde deze groep in eerste instantie veel meer fouten. Bij de groep zonder grammatica-instructie lijkt het uitgangspunt impliciete kennis. Bij hen uitte zich dat in het geautomatiseerde gebruik van veelvoorkomende woordgroepen en werkwoordsvormen in combinatie met sterkere communicatieve eigenschappen, wat de spreeksnelheid vergrootte.

Luister- en leesvaardigheid 

Op het gebied van luistervaardigheid waren er geen significante verschillen tussen de groepen aan het eind van het eerste en tweede jaar, maar de ontwikkeling was wel verschillend. Zo ontwikkelde de groep zonder grammatica-instructie zich sterker tijdens het eerste jaar. De groep met instructie ontwikkelde zich daarentegen tijdens het tweede leerjaar weer sterker dan de groep zonder instructie. Voor leesvaardigheid waren er wel significante verschillen; hier presteerde de groep zonder grammatica-instructie in jaar twee significant beter dan de groep die wel instructie had ontvangen.

Korte grammaticatraining

Aan het eind van het tweede jaar is een korte grammaticatraining gegeven (totaal 6 uur) aan de groep waarbij de instructie eerder uit het programma was verwijderd. Tijdens deze instructie kregen de leerlingen zeer kort alle onderdelen aangeboden die verwijderd waren uit het programma. Er werd een reguliere grammaticatoets voor en na deze cursus afgenomen en nog een keer in het derde leerjaar. De resultaten laten zien dat deze groep voor aanvang van de grammaticatraining aanzienlijk meer fouten maakte, maar dat deze vrijwel zijn verdwenen na de korte training. Er zijn dan geen significante verschillen meer tussen de groepen. Verder blijkt dit resultaat constant: ook in het derde jaar zijn er geen significante verschillen meer tussen de twee groepen.

First meaning, then form

Zowel onderwijs met grammatica-instructies als onderwijs zonder grammatica-instructies kan dus effectief zijn, maar dat uit op andere taalgebieden, doordat verschillende instructievormen verschillende taalprocessen activeren. Als het kerndoel van het vreemdetalenonderwijs is om effectief en adequaat te kunnen communiceren en grammaticale correctheid daarbij minder essentieel is, dan lijkt een benadering zonder grammatica-instructies in de eerste twee jaren van het voortgezet onderwijs een verstandige keuze: First meaning, then form

Begindatum en -tijd
15 november 2019 14:30
Einddatum en -tijd
15 november 2019 15:30
Promotor(es)
Prof. H.C.J. De Graaff
Co-promotor(es)
E. Tribushinina