23 januari 2015 van 12:45 tot 14:45

Promotie Laurens Ham: de intellectuele vrijheid van literaire auteurs

Schrijven © iStockphoto.com/chrispecoraro

Moderne literaire auteurs zijn veel bezig met hoe ze overkomen op het publiek. Ze roepen fictionele alter ego’s in het leven, publiceren egodocumenten en roeren zich in de media. Vaak wordt gedacht dat ze daarmee buigen voor de commercie. In zijn proefschrift, dat hij op 23 januari zal verdedigen, belicht Laurens Ham een andere kant van het verhaal: schrijvers werken aan hun imago om zichzelf juist als vrije intellectueel te presenteren.

Artistieke vrijheid versus commerciële en politieke autoriteiten

Literaire auteurs worstelen soms met een dilemma: hoe kunnen ze hun vrijheid bewaren en toch interacteren met politieke autoriteiten, subsidiegevers en de media? Modern letterkundige Laurens Ham stelt in zijn proefschrift dat niet alleen de hedendaagse literaire wereld, waarin niets zo belangrijk is als televisieoptredens en mediacampagnes, met dit probleem kampt. Ook schrijvers in de negentiende en twintigste eeuw kwamen voor deze uitdaging te staan. Zo werden vroeg-negentiende-eeuwse schrijvers door censuur in hun mogelijkheden beperkt en was de ruimte voor vrouwelijke schrijvers aan het begin van de twintigste eeuw klein.

Schijnbaar onverantwoordelijk

Hams onderzoek laat zien dat Nederlandse schrijvers tussen 1820 en 1970 zichzelf op allerlei manieren gingen uitbeelden om hun vrijheden te verruimen. Soms zetten ze hun denkbeelden scherp uiteen in essays of pleitredes, dan weer creëerden ze romanfiguren die veel van henzelf weg hadden.

Met dit spel rond verschillende identiteiten eisten ze hun vrijheid op. Dit zorgde ervoor dat sommige auteurs tot autoriteiten konden uitgroeien. Verrassend genoeg werden ze dat soms juist door de rol van verantwoordelijke burger af te wijzen. Het succes van schrijvers schuilt blijkbaar in het feit dat ze zich aan elke verantwoordelijkheid beweren te onttrekken, terwijl ze in werkelijkheid middenin het publieke debat staan.

Begindatum en -tijd
23 januari 2015 12:45
Einddatum en -tijd
23 januari 2015 14:45
Promovendus
Laurens Ham
Proefschrift
Door Prometheus geboeid. De autonomie en autoriteit van de moderne Nederlandse auteur
Promotor(es)
prof. dr. Geert Buelens
Co-promotor(es)
dr. Frans Ruiter, dr. Wilbert Smulders