6 mei 2019 van 10:30 tot 11:30

Promotie Klaske Elving over effectieve leeractiviteiten voor het schrijfonderwijs in havo 4

© iStockphoto.com

Op 6 mei 2019 verdedigt Klaske Elving-Heida haar proefschrift 'Effectieve leeractiviteiten voor het schrijfonderwijs in havo 4' in het Academiegebouw. 

Er bestaan grote zorgen over het niveau van de schrijfvaardigheid van leerlingen in de havo-bovenbouw. Docenten zijn op zoek naar effectievere manieren om schrijfles te geven. Aan algemene adviezen geen gebrek. Zo wordt de havo-docent op didactisch gebied aangeraden om zich leerlinggericht op te stellen, duidelijke structuur en sturing te bieden en opdrachten te koppelen aan de praktijk. Zulke algemene aanwijzingen bieden echter weinig houvast voor docenten Nederlands die zich afvragen hóe zij het schrijfleerproces in de klas succesvol kunnen structureren en sturen.

schrijfonderwijs

De afgelopen veertig jaar is een groot aantal onderzoeken naar schrijfonderwijs uitgevoerd. Inmiddels is het inzicht ontstaan dat schrijfonderwijs gebaat is bij een aanpak die de cognitieve belasting van het werkgeheugen beperkt tijdens het (leren) schrijven. Dat inzicht biedt concrete aanknopingspunten voor de dagelijkse lespraktijk van de docent Nederlands. Zo blijkt dat het opdelen van het schrijfproces in overzichtelijke componenten verschil maakt. Daarnaast lijken met name leeractiviteiten effectief waarbij de leerling uit zijn eenzame schrijversrol stapt en in contact treedt met medeschrijvers.

verbetering tekstkwaliteit

In dit onderzoek is nagegaan of een praktische, op wetenschappelijke inzichten gebaseerde schrijfcursus effectief is in havo 4. Elving-Heida heeft om deze reden de schrijfcursus Booster ontworpen. Bij het ontwerpen van de schrijfcursus is aansluiting gezocht bij de resultaten van eerder vakdidactisch onderzoek op het gebied van strategie-instructie, peer-interactie en observerend leren. Omdat schrijfonderwijs op de computer diverse voordelen biedt boven schrijflessen met pen-en-papier, is gekozen voor een digitale leeromgeving. De resultaten wijzen uit dat deze manier van lesgeven leidt tot een significante verbetering van de tekstkwaliteit. Uit de effectstudie naar Booster zijn drie concrete aanbevelingen voor docenten voortgekomen.

aanbevelingen

Om de schrijfvaardigheid van leerlingen te verbeteren moeten docenten een strategische insctrucie geven. Omdat schrijven een complexe cognitieve activiteit is, hebben de leerlingen zowel instructie als oefening nodig. Ook is het belangrijk dat leerlingen observerend leren. De docent kan bijvoorbeeld hardop nadenkend een inleiding, een slot- of een kernalinea op het bord schrijven en de klas laten meedenken. Zo kunnen de leerlingen zien welke afwegingen je maakt tijdens het schrijven, waarom je tot bepaalde keuzes komt. Tevens is het van belang dat leerlingen met elkaar communiceren over hun schrijfproces. Authentieke lezersfeedback op het moment zelf ('Ik begrijp echt niet wat je hiermee bedoelt') is veel overtuigender dan een abstract feedbackformulier dat vaak pas dagen na de schrijftaak wordt ingevuld en gelezen.

 

Begindatum en -tijd
6 mei 2019 10:30
Einddatum en -tijd
6 mei 2019 11:30
Promovendus
Klaske Elving-Heida
Proefschrift
Effectieve leeractiviteiten voor het schrijfonderwijs in havo 4
Promotor(es)
Prof. dr. H.H. Van den BerghProf. dr. G.C.W. Rijlaarsdam