13 oktober 2017 van 10:30 tot 11:45

Promotie Jurriën Hamer: een filosofie van fundamentele rechten

© iStockphoto.com/BCFC
© iStockphoto.com/BCFC

In een discussie zijn weinig wapens zo sterk als fundamentele rechten. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? We hebben geen duidelijk idee van wat deze rechten eigenlijk behelzen. Jurriën Hamer (Filosofie) ontwikkelt in zijn proefschrift een theorie die ons helpt begrijpen hoe we moeten nadenken en spreken over fundamentele rechten. De verdediging vindt plaats op 13 oktober.

Fundamentele rechten

Als je het nieuws afstruint slaan discussies over rechten je al snel om de oren. Bernie Sanders strijdt in Amerika voor het erkennen van een moreel recht op zorg. Rusland kampt al jaren met economische sancties vanwege mensenrechtenschendingen. En een commissie opgezet door de Orde van Advocaten waarschuwde vlak voor de verkiezingen van maart 2017 dat de programma's van partijen als de PVV, de VVD en het CDA constitutionele rechten onder druk zetten. Maar wat bedoelen we eigenlijk met deze termen? Wat betekent het om een mensenrecht, of een fundamenteel recht, op te eisen? Gezien de aanwezigheid van rechten in ons denken en onze politieke besluitvorming is het belangrijk deze vragen helder en overtuigend te beantwoorden.

Democracy and moral reasoning

Dit proefschrift doet daartoe een poging, en introduceert een theorie van fundamentele rechten, genaamd agential pluralism, vrij vertaald: actorpluralisme. Om de theorie te ontwikkelen en toe te passen doorkruist het proefschrift debatten in de moraalfilosofie, politieke filosofie en rechtsfilosofie. Hamer betoogt allereerst dat een goed begrip van de democratie en de politieke functies van fundamentele rechten gebaseerd moet worden op sterke morele filosofische grondslagen.

Actorpluralisme

Vervolgens ontwikkelt Hamer zijn theorie op basis van Alan Gewirths theorie Agential Pluralism. In tegenstelling tot Gewirth, wiens theorie louter uit universele condities lijkt te bestaan, benadrukt Hamers theorie zowel het belang van het universele als van het individuele als we spreken over fundamentele rechten. Het proefschrift geeft vervolgens een handleiding voor het onderbouwen en specificeren van fundamentele rechten, bespreekt de rechterlijke toetsing van parlementaire wetten op basis van fundamentele rechten en ondersteunt proportionaliteitstoetsing, een methode om fundamentele rechten uit te leggen.

Jurriën Hamer
Jurriën Hamer

Boswandeling

Hamer werd geïnterviewd over zijn proefschrift door The Young Philosophers, een initiatief van de Nederlandse Onderzoeksschool Wijsbegeerte (OZSW). Hamer wijdt uit over het belang van het integreren van individuele behoeften in een theorie van fundamentele rechten. "Stel dat het jouw specifieke wens is om van de natuur te kunnen genieten, dan is het naast je eigen verantwoordelijkheid ook die van anderen om te kijken of ze jou daarbij kunnen helpen. Niet omdat het maken van een boswandeling of een duik in zee een universeel goed is, maar omdat jij respect verdient voor die specifieke wens."

Betekent dat dan dat je een ‘mensenrecht’ hebt op de vervulling van al je wensen? "Nee dus", zegt Hamer. "Wel vormt Agential pluralism een praktisch, flexibel en tegelijk filosofisch onderbouwd uitgangspunt voor ons denken over mensenrechten. Op basis hiervan kunnen we onderzoeken welke verantwoordelijkheden mensen zelf hebben om hun wensen te vervullen, wanneer overheden hier een rol bij moeten spelen en welke morele rechten we in juridische moeten omzetten."

Begindatum en -tijd
13 oktober 2017 10:30
Einddatum en -tijd
13 oktober 2017 11:45
Promovendus
Jurriën Hamer
Proefschrift
Agential Pluralism. A Philosophy of Fundamental Rights
Promotor(es)
Prof. dr. Marcus Düwell
Co-promotor(es)
Dr. Rutger Claassen
Entree
Gratis