20 april 2018 van 14:30 tot 15:45

Promotie Jolien Scholten over bezitsconstructies in Nederlandse dialecten

© iStockphoto.com/ismagilov

Het proefschrift van Jolien Scholten (Language structure: variation and change) biedt een systematisch overzicht van verschillende bezitsconstructies in Nederlandse dialecten. Op 20 april verdedigt ze het in het Academiegebouw.

Bezitsrelaties

Bezitsrelaties zijn een universeel onderdeel van menselijke talen. Door verschillende soorten bezitsconstructies systematisch te onderzoeken voor taalvarianten die erg veel op elkaar lijken, hebben we meer inzicht gekregen in de eigenschappen van het Nederlands en daarmee ook in het menselijk taalsysteem. In het onderzoek stonden drie typen zinnen centraal:

  1. ‘De kapster draaide ineens het hoofd naar links.’
  2. ‘Margriet heeft hem vanochtend de handen met zalf behandeld.’
  3. ‘Marie aaide hem net over de wang.’

Betekenisverschil

Neem de zin in (1).  Voor sommige sprekers van het Nederlands betekent dit dat de kapster haar eigen hoofd draaide, terwijl voor anderen de kapster het hoofd van haar klant draaide. In het eerste geval is er een bezitsrelatie tussen het hoofd en de kapster, terwijl er geen enkele grammaticale markering is die deze relatie aanduidt. Hetzelfde geldt voor de zinnen in (2) en (3), waarbij er een bezitsrelatie is tussen ‘de handen’/‘de wang’ en ‘hem’.

Conclusies

Dit soort zinnen zijn in verschillende samenstellingen onderzocht met schriftelijke vragenlijsten en mondelinge interviews met sprekers van Nederlandse en Vlaamse dialecten. Daar is uit naar voren gekomen dat zinnen als (3) wijdverspreid voorkomen in het Nederlandse taalgebied, terwijl (1) en vooral (2) beperkt zijn tot de dialecten die langs de grens met Duitsland worden gesproken. Een van de belangrijke conclusies van dit onderzoek is dan ook dat oostelijke dialecten kenmerken hebben die overeenkomen met het Duits, waardoor we constructies zoals (2) juist daar vinden.

Begindatum en -tijd
20 april 2018 14:30
Einddatum en -tijd
20 april 2018 15:45
Promovendus
Jolien Scholten
Proefschrift
The ins and outs of external possession. A micro-comparative perspective
Promotor(es)
Prof. dr. N.F.M. Corverprof. dr. J.M. van Koppenprof. dr. J.E.C.V. Rooryck
Co-promotor(es)
Dr. E. Schoorlemmer
Entree
Gratis