Promotie Jaap de Haan: Was de raadspensionaris van de Republiek wel zo’n unieke functie als men vaak denkt?

tot
Raadspensionarissen Johan van Oldenbarnevelt en Johan de Witt. Bron: via Wikimedia Commons

Op 9 december promoveert Jaap de Haan met zijn proefschrift ‘De eerste minister van de Republiek’ over de rol van de raadpensionaris in de zeventiende eeuw.

Unieke postie?

In de zeventiende eeuw stonden bekende raadspensionarissen aan het roer van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, zoals Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619) en Johan de Witt (1625-1672).

Lang is gedacht dat de raadpensionaris een unieke functie was in vroegmodern Europa. Om na te gaan of deze veronderstelling klopt vergelijkt Jaap de Haan de raadpensionaris in zijn proefschrift met een andere vroegmoderne bestuurder: de eerste minister in Europese monarchieën.

De eerste minister

In zijn onderzoek heeft De Haan drie raadpensionarissen met elkaar vergeleken: Oldenbarnevelt, De Witt en Gaspar Fagel (1634-1688). Hij analyseerde hun optreden aan de hand van hun ambtelijke, uitvoerende, politieke en representatieve functie. Alle drie de raadpensionarissen maakten hiervan gebruik om Holland (en de Republiek) te kunnen besturen.

Bij de vroegmoderne eerste ministers in Spanje, Engeland, Frankrijk, Zweden en Brandenburg zijn de functies van de raadpensionaris ook herkenbaar. Zij bestuurden hun koninkrijken, namens hun vorst, op een vergelijkbare manier.

De functie van de Hollandse raadpensionaris vertoonde dus veel overeenkomsten met zijn bestuurlijke collega’s elders in Europa. De Haan concludeert daarom dat de raadspensionaris kan worden gezien als de eerste minister van de Republiek.

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Hybride: online (klik hier) en in het Academiegebouw
Promovendus
Jaap de Haan
Proefschrift
De eerste minister van de Republiek
Promotor(es)
Prof. dr. M.R. Prak
Co-promotor(es)
Dr. D.M.L. Onnekink