Promotie: Improving National Surveillance of Wildlife and Vector‑Borne Diseases Using Spatial Data‑Science

Samenvatting proefschrift

Wilde dieren en teken kunnen ziekteverwekkers bij zich dragen die gevolgen hebben voor dieren, mensen en de natuur. Toch is vaak niet precies bekend waar deze ziekteverwekkers voorkomen, welke omstandigheden hun verspreiding bevorderen en waar extra onderzoek nodig is. In dit proefschrift is onderzocht hoe ruimtelijke modellen kunnen helpen om deze vragen te beantwoorden.

Hiervoor zijn gegevens over wilde dieren, ziekteverwekkers, landschap en klimaat gecombineerd. Zo zijn onder andere infecties bij reeën, hazen en rode eekhoorns onderzocht. Reeën bleken regelmatig besmet met verschillende door teken overgedragen ziekteverwekkers. Bij hazen kwamen meerdere ziekteverwekkers voor, waarvan sommige vaker werden gevonden in gebieden met intensieve landbouw of lagere temperaturen. Bij rode eekhoorns kon een infectie met de parasiet Toxoplasma gondii ernstige ontstekingen en sterfte veroorzaken. Regen en warme dagen leken het risico op besmetting te vergroten.

Ook is onderzocht welke factoren samenhangen met de aanwezigheid van ratten en muizen in stedelijke tuinen. Vooral huiskatten en de hoeveelheid groen bleken belangrijk. Daarnaast is in kaart gebracht waar in Nederland het tekenencefalitisvirus zich mogelijk kan vestigen. Deze kaart kan helpen om monitoring gericht uit te voeren. Tot slot is onderzocht welke Nederlandse zoogdieren mogelijk het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering.

Het onderzoek laat zien dat ruimtelijke modellen bestaande gegevens beter kunnen benutten, risicogebieden zichtbaar maken en aanwijzen waar kennis ontbreekt. Daarmee kunnen ze bijdragen aan slimmere en gerichtere monitoring van ziekten bij wilde dieren en vectoren.

De ceremonie begint met een lekenpraatje. De livestream start daarom een kwartier eerder.