Promotie: Guaranteeing Access to Dutch Health Care Under the Banner of Private Initiative, 1848-2015

tot

Samenvatting

De gezondheidszorg is een enorm complex krachtenveld, dat toegankelijk voor burgers moet zijn maar tegelijkertijd door talloze partijen met soms tegenstrijdige belangen draaiende wordt gehouden. Die complexiteit weerspiegelt zich ook in het hedendaagse Nederlandse stelsel van ‘gereguleerde marktwerking’, dat zowel sterk verankerde solidariteit als marktmechanismen kent. De relatie van de overheid tot die zorg is zo mogelijk nog moeilijker te duiden. Dit roept de vraag op hoe die verhoudingen zich historisch hebben ontwikkeld, en hoe wij de relatie tussen ‘staat’ en ‘gezondheidszorg’ kunnen begrijpen – zowel historisch als vandaag de dag. 

In dit proefschrift wordt de verhouding tussen de overheid en de gezondheidszorg tussen 1848 en 2015 onderzocht, met bijzondere aandacht voor de groeiende toegang tot zorg als een kwestie waar de overheid zich in de loop der tijd mee is gaan bemoeien.
De historische analyse vindt primair plaats aan de hand van het concept ‘governmentality’. Hiermee wordt niet alleen gedoeld op instrumenten voor ‘governance’ zoals die door de tijd zijn ontwikkeld voor de zorg – wetgeving als het Ziekenfondsenbesluit uit 1941 of de Zorgverzekeringswet 2006, of budgettering in de zorg – maar juist ook de breder heersende politiek-ideologische en culturele mentaliteiten omtrent de rol die de overheid zou moeten innemen ten opzichte van de gezondheidszorg. Dit leidt tot het onderscheiden van vier specifieke ‘governmentalities’ in de geschiedenis van de Nederlandse gezondheidszorg: Liberaal; particulier initiatief met publieke steun; planning; gereguleerde marktwerking.  

De hoofdconclusie is daarbij dat deze opeenvolgende periodes vrij consistent een verschil laten zien tussen een politieke en culturele retoriek die de nadruk legde op een ‘kleine overheid’, particulier initiatief en marktwerking, en een realiteit van almaar groeiende toegang tot zorg, gegarandeerd door een overheid die zich nominaal op afstand hield. Deze dissertatie verenigt zo elementen van cultuurgeschiedenis, alsmede politieke en institutionele geschiedenis.

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Online (link)
Promovendus
R.M. Bertens
Proefschrift
Guaranteeing Access to Dutch Health Care Under the Banner of Private Initiative, 1848-2015
Promotor(es)
prof. dr. F.G. Huisman
prof. mr. dr. J.G. Sijmons
Co-promotor(es)
dr. R.A.A. Vonk