5 december 2019 van 10:30 tot 11:30

Promotie Gert den Bakker: De Nederlandse economie tussen de wereldoorlogen in

Rij werklozen in een stempellokaal (ca. 1933). Bron: Flickr/Nationaal Archief
Rij werklozen in een stempellokaal (ca. 1933). Bron: Flickr/Nationaal Archief

Op 5 december zal Gert den Bakker zal zijn proefschrift The Dutch interwar economy revisited. Reconstruction and analysis of the national accounts 1921-1939 verdedigen in het academiegebouw. 

In de jaren twintig was de economische groei in Nederland hoger dan in het buitenland. Tijdens de depressie bleef Nederland echter achter, maar het herstel was sterker. In 1938 vond echter een ernstige neergang plaats die het herstel verstoorde. De prestaties van de Nederlandse economie in de eerste helft van de jaren dertig waren dan ook relatief zwak.

Werkloosheid

De werkloosheid in de jaren dertig was de hoogste ooit in Nederland. De werkloosheid onder loonarbeiders vertoonde grote verschillen tussen bedrijfsklassen. De bouw en aanverwante bedrijfsklassen werden hierbij het hardst getroffen: de helft van de werknemers was daar werkloos in 1936. De werkloosheid in de diensten was gemiddeld ongeveer een derde van die in de nijverheid tijdens de crisisjaren. Alleen in transport, opslag en communicatie was de werkloosheid ongeveer hetzelfde als in de nijverheid.

De crisis van 2008

De crisis in de jaren 1930 wordt vergeleken met twee andere economische crises: die in de jaren 1980 en de crisis van 2008. De depressie in de jaren dertig was het heftigst, de economische krimp was het grootst en de crisis duurde zes jaar. De werkloosheid was veruit het hoogst tijdens de crisis in de jaren dertig. De ontwikkeling van de consumptie vertoont enkele opmerkelijke verschillen. In de jaren dertig nam de consumptie elk jaar toe, behalve in 1934. Tijdens beide andere crises daalde de consumptie daarentegen aanzienlijk in het eerste crisisjaar en bleef in alle crisisjaren onder het niveau van vóór de crisis. Tijdens de crisis van 2008 was de ontwikkeling van de consumptie het slechtst. De sociaal-economische situatie in 1938 wordt vergeleken met die 50 jaar later. Er zijn enkele opmerkelijke veranderingen opgetreden. Er was een enorme uitbreiding van de middenklasse, het gemiddelde huishouden werd veel kleiner, het aandeel van het voedselbudget meer dan gehalveerd en de verdeling van inkomsten en uitgaven over huishoudens veel minder ongelijk.

Economische groei

In het interbellum kunnen dus twee perioden worden onderscheiden. De jaren twintig met krachtige economische groei en de jaren dertig met een diepe economische crisis die gepaard ging met extreem hoge en hardnekkige werkloosheid. Vooral in de tweede helft van de jaren twintig presteerde de Nederlandse economie beter dan die in het buitenland. Nederland was het laatste land waar het dieptepunt van de crisis werd bereikt. Het daaropvolgende herstel was krachtiger dan in het buitenland.

Begindatum en -tijd
5 december 2019 10:30
Einddatum en -tijd
5 december 2019 11:30
Promovendus
Dhr. G. P. den Bakker
Proefschrift
The Dutch interwar economy revisited. Reconstruction and analysis of the national accounts 1921-1939
Promotor(es)
Prof. dr. J.L. Van Zanden