6 september 2019 van 10:30 tot 12:00

Promotie : Gemeentelijk opdrachtgeverschap in het sociaal domein - inzichten uit een landelijk live experiment

Academiegebouw

Niels Uenk verdedigt zijn proefschrift genaamd 'Gemeentelijk opdrachtgeverschap in het sociaal domein:inzichten uit een landelijk live experiment' op 6 september.  In het proefschrift onderzoekt hij de regelgeving rondom het inkopen van sociale diensten door overheden vanuit Europees en Nederlands recht.

Overheden kampen met grote uitdagingen – bijvoorbeeld op het vlak van kosten en kwaliteit – bij het uitbesteden van zorg in het sociaal domein. De organisatie en inkoop van sociale diensten als Wmo-ondersteuning en jeugdhulp is de afgelopen vijf jaar onafgebroken in het nieuws geweest in verband met de decentralisatie naar gemeenten, en de grote belangen die er spelen. Momenteel is er wekelijks nieuws over de kostenoverschrijdingen in jeugdhulp (direct gerelateerd aan de decentralisatie en ook gerelateerd aan de wijze van inkopen). Tevens heeft de minister een initiatief opgestart om de 'aanbestedingsplicht' voor sociale zorgdiensten vanuit Europees recht te laten afschaffen, en minister Hugo de Jonge hekelt het gemeentelijke gebruik van het open house model - allen zijn onderwerpen die rechtstreeks in dit proefschrift worden behandeld.

Concreet onderzoekt Niels in zijn proefschrift de regelgeving rondom het inkopen van sociale diensten door overheden vanuit Europees en Nederlands recht. Dit perspectief wordt gecombineerd met een empirisch onderzoek naar de inkooppraktijken van Nederlandse gemeenten vanuit een bestuurskundige en een bedrijfskundig perspectief. Uenk brengt in kaart hoe alle Nederlandse gemeenten ten tijde van de decentralisatie van de AWBZ naar de Wmo 2015, en de jaren daarna, het opdrachtgeverschap voor Wmo-diensten als begeleiding en dagbesteding hebben ingevuld, en welke kenmerken de gehanteerde inkoopprocedures hadden. De bevindingen worden geduid vanuit de inkoopliteratuur over dienstentriades en vanuit de principaal-agent theorie.

Na de decentralisatie zijn gemeenten snel afgestapt van de contractering van een selectief aantal zorgaanbieders op basis van jaarlijkse budgetplafonds en landelijk gestandaardiseerde diensten. De meeste gemeenten stappen over naar een open contracteringsmodel met raamovereenkomsten waarbij alle kwalificerende zorgaanbieders worden gecontracteerd, en er ‘ex post’ competitie is over elke cliënt. Tegelijk hanteren gemeenten meer relationele inkoopprocedures waarin er een brede dialoog wordt gevoerd met zorgaanbieders over de contractvoorwaarden. Tevens wordt een duidelijke beweging geconstateerd naar meer uitkomstgerichte contracten, hoewel dit nog lijkt te botsen met de rechtszekerheid van cliënten. In een vergelijkende studie met de wetgeving en inkooppraktijk in Finland blijkt dat dit open contracteringssysteem daar al langer in de wet is opgenomen, hoewel Finse gemeenten de meerderheid van sociale zorgdiensten nog zelf uitvoeren in plaats van uitbesteden. Tenslotte blijkt uit een studie waarin inkoopdata wordt gecombineerd met cliëntervaringsdata dat cliënten in open contracteringsmodellen tevredener zijn met de zorg, dan in gemeenten die aan het oude AWBZ-systeem hebben vastgehouden.

Begindatum en -tijd
6 september 2019 10:30
Einddatum en -tijd
6 september 2019 12:00
Promovendus
Niels Uenk
Proefschrift
Gemeentelijk opdrachtgeverschap in het sociaal domein: inzichten uit een landelijk live experiment
Promotor(es)
prof. mr. E. Manunza