19 juni 2019 van 16:15 tot 17:15

Promotie Esther Hool: 'Klank vertalen. Elke Erb als dichter en vertaler van Marina Tsvetajeva'

Elke Erb (1938) en Marina Tsvetájeva (1892-1941). Bron: Wikimedia
Elke Erb (1938) en Marina Tsvetájeva (1892-1941). Bron: Wikimedia

Op 19 juni 2019 verdedigt Esther Hool haar proefschrift Klank vertalen. Elke Erb als dichter en vertaler van Marina Tsvetajeva in het Academiegebouw. 

Elke Erb (1938), de grande dame van de hedendaagse Duitse poëzie, hecht veel belang aan de esthetische dimensies van haar gedichten. Dat doet ze ook als ze vertaalt. In haar essay Zum Thema Nachdichten eist ze in eerste instantie niet alleen een interlineaire vertaling, maar ook een transcriptie van de te vertalen tekst, zodat duidelijk wordt uit welke klanken de tekst is opgebouwd. Vooral in relatie tot de poëzie van Marina Tsvetajeva (1892-1941), waarmee Erb als vertaler naam heeft gemaakt, benadrukt zij de klankesthetische kwaliteiten ervan.

literair-historische context

De centrale rol van de klankesthetische dimensies hangt niet in de laatste plaats samen met de literair-historische context van de twee dichters. Als dichter uit de Russische 'Zilveren Eeuw' was Tsvetajeva vertrouwd met de reflecties op talige klankstructuren in de symbolistische en futuristische kringen. In Erbs werk, geschreven in de context van de zogenaamde Saksische Dichtersschool in de voormalige DDR, functioneert de nadruk op de materiële (en dus tonale) kant van de taal ook als een taalkritische component.

klankstructuren in vertaling

Erbs gedichten uit de bundel Sonanz (2008) en Tsvetajeva’s poëzie bergen een schat aan herhalende en variabele figuren en structuren in zich die kunnen worden onderscheiden op het niveau van de klank, het woord en de zin. Door in haar vertalingen rekening te houden met de klankstructuren zelf of hun functies, komt Erb dichter bij de specifieke kenmerken van Tsvetajeva’s gedichten, die juist door de complexe tonale componenten ervan als moeilijk te vertalen worden beschouwd. Dat de semantische niveaus in Erbs vertaalpoëtica, ondanks alle nadruk op de klankstructuren, niet worden teruggedrongen blijkt uit het feit dat de woorden die afwijken van de brontekst op het lexicale niveau passen in de algemene context van het betreffende gedicht.

Begindatum en -tijd
19 juni 2019 16:15
Einddatum en -tijd
19 juni 2019 17:15
Promovendus
Esther Hool
Proefschrift
Klank vertalen. Elke Erb als dichter en vertaler van Marina Tsvetajeva
Promotor(es)
Prof. dr. Ton Naaijkens