Promotie: Ecosystemen voor Ondernemerschap

tot

Op vrijdag 21 juni 2024 om 14.15 uur verdedigt Mirella Schrijvers haar proefschrift Entrepreneurial Ecosystems: Measurement, Mechanisms and outcomes.

Ondernemerschap is een belangrijke motor voor economische groei. Ondernemers creëren nieuwe banen, introduceren innovaties op de markt en verbeteren de productiviteit van de economie. Naast het vergroten van de economische welvaart kunnen ondernemers ook bijdragen aan het oplossen van belangrijke maatschappelijke uitdagingen. Om deze redenen is er veel interesse in hoe we ondernemerschap kunnen stimuleren.

Een van de belangrijke factoren is de omgeving waarin ondernemerschap plaatsvindt, het zogenaamde ecosysteem voor ondernemerschap. Ondernemers gebruiken middelen, zoals arbeid en kapitaal, uit hun omgeving en acteren in een specifieke context die gevormd wordt door regels en cultuur, zoals belastingregels over de winst van bedrijven en de waardering van creativiteit in de samenleving. Hoewel er veel interesse is (van zowel beleidsmakers als mensen uit de praktijk) ontbreekt het ons nog aan inzicht in verschillende mechanismen in het ecosysteem voor ondernemerschap.

Ecosysteem voor ondernemerschap complex en veelzijdig


In haar proefschrift laat Mirella Schrijvers zien dat de mechanismen in het ecosysteem voor ondernemerschap complex en veelzijdig zijn. Er is niet één type ecosysteem en wat goed werkt in een regio is niet vanzelfsprekend succesvol in een andere regio. Om een ecosysteem voor ondernemerschap te ontwikkelen moet men dus kennis van de specifieke regio combineren met inzicht in het functioneren van een ecosysteem, zoals de sterke onderlinge afhankelijkheid tussen elementen. Denk daarbij aan hoe een betere infrastructuur een grotere markt kan ontsluiten of hoe een universiteit zowel meer hoogopgeleide arbeid als nieuwe kennis van technologie kan voortbrengen.

De output van het ecosysteem voor ondernemerschap (nieuwe ondernemingen) vertoont ook een sterke diversiteit. Hoewel al deze nieuwe bedrijven bijdragen aan economische groei, is hun impact op het maatschappelijk welzijn divers. Sommige ondernemingen hebben een expliciete maatschappelijke missie, zoals het reduceren van plastic in verpakkingen, andere zijn vooral gericht op het produceren van winst voor de aandeelhouders. Als het doel is om het maatschappelijk welzijn te verbeteren, is het daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen bedrijven op basis van hun impact. Beleidsmakers kunnen dan aan de hand van de maatschappelijke impact van bedrijven besluiten welke bedrijven ze willen ondersteunen en specifieke interventies ontwerpen om een goed ecosysteem voor deze bedrijven te creëren.

Huidige ondernemerschapsbeleid snelgroeiende bedrijven kan beter


Uit het onderzoek naar de maatschappelijke impact van snelgroeiende bedrijven ('gazelles') blijkt dat deze groep bedrijven erg divers is. Dit gaat van bedrijven die puur op winst gericht zijn tot bedrijven met een sterke maatschappelijke missie. Het huidige ondernemerschapsbeleid dat gericht is op het ondersteunen van alle snelgroeiende bedrijven is dus misschien niet zo succesvol als het gaat om het verbeteren van de brede welvaart in Nederland. Aangezien er nu vooral wordt ingezet op het creëren van zoveel mogelijk ‘unicorns’, bedrijven met een financiële waardering van meer dan 1 miljard euro, ligt de nadruk namelijk nog op het financiële succes van bedrijven. Hierbij is weinig aandacht voor verschillen in de impact van bedrijven op andere aspecten, zoals duurzaamheid.

Geen kopie van Silicon Valley willen zijn


Er zijn verschillende manieren om een ecosysteem voor ondernemerschap op te bouwen en daarbij moeten regio's uitgaan van hun eigen sterktes. Dat blijkt volgens Schrijvers uit de internationale vergelijking die zij maakte. Dit kan een sterke interne markt zijn maar ook een hoogopgeleide bevolking of een cultuur waarin makkelijk relaties worden opgebouwd en veel vertrouwen is. Een regio moet dus niet een kopie van Silicon Valley proberen te creëren maar met een realistische analyse van de sterktes en zwaktes bepalen wat er wel en niet mogelijk is en waar beleid ingezet kan worden. Zo kunnen beleidsmakers, maar ook ondernemers zelf, evenementen opzetten om netwerken te verbeteren als er nog weinig contact is tussen de verschillende actoren in een ecosysteem of kan de overheid inspringen met leningen voor startende bedrijven met innovatieve ideeën als het ontbreekt aan een sterke financiële sector.

Mirella Schrijvers is post doc aan TUM (München, Duitsland) en als promovendus verbonden aan de Utrecht University School of Economics (U.S.E.).

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Academiegebouw, Domplein 29 Utrecht en online
Promovendus
M.T. Schrijvers
Proefschrift
Entrepreneurial Ecosystems: Measurement, Mechanisms and outcomes
Promotor(es)
Prof. dr. F.C. Stam
Prof. dr. N.S. Bosma
Prof. dr. S. Dhondt (TNO)