Promotie: Echoes from the Deep

Sediment op de diepe oceaanbodem wordt meestal ingedeeld in drie typen: turbidieten, contourieten en pelagieten. Turbidieten ontstaan door troebelingsstromen: lawineachtige mengsels van water en sediment die via onderzeese geulen de diepzee in stromen. Contourieten worden gevormd door langzame, grootschalige zeestromingen die parallel aan de continentale helling lopen en deel uitmaken van de globale oceaancirculatie. Pelagieten ontstaan door het langzaam neerdalen van fijne deeltjes uit de bovenlaag van de oceaan.

Lang werd aangenomen dat deze processen los van elkaar plaatsvinden. Steeds meer aanwijzingen tonen echter aan dat troebelingsstromen en contourstromingen gelijktijdig kunnen optreden en samen één gecombineerd stroomveld vormen. Dit is belangrijk, omdat troebelingsstromen zo mogelijk sediment leveren aan contourieten. Die contourieten worden gebruikt als archieven voor klimaatreconstructies over miljoenen jaren. Bovendien kan de interactie tussen beide stromingen vervuiling, zoals microplastics, over grotere gebieden verspreiden.

Tot nu toe zijn ideeën over zulke gecombineerde stromingen vooral gebaseerd op afzettingen op de zeebodem, zonder directe metingen van het actieve stroomveld. In dit proefschrift worden daarom laboratoriumexperimenten en computersimulaties gebruikt om deze stromingen op kleine schaal na te bootsen en driedimensionaal te meten. Daarnaast worden de gevormde sedimentlagen geanalyseerd en vergeleken met natuurlijke monsters van het gebied Mar del Plata (voor de kust van Argentinië), waar beide stromingen samen voorkomen.

De resultaten laten zien dat contourstromingen het gedrag van troebelingsstromen veranderen, bijvoorbeeld door extra menging en zijwaarts sedimenttransport. Dit leidt tot kenmerkende korrelgroottetrends. De studie verbindt voor het eerst gemeten stromingsprocessen direct aan hun afzettingen en helpt zo diepzeesedimenten beter te interpreteren.