23 mei 2018 van 16:15 tot 17:15

Promotie Devin Vartija over interculturele gelijkheid en raciale ongelijkheid tijdens de Verlichting

Devin Vartija MA gaat in zijn proefschrift in op de vraag hoe ideeën van interculturele gelijkheid en raciale ongelijkheid tijdens de Verlichting naast elkaar konden bestaan.

Verlichting als keerpunt

Gelijkheid voor de wet en gelijke kansen voor alle mensen klinkt misschien logisch maar de geschiedenis laat precies het tegenovergestelde zien: hiërarchie en ongelijkheid werden lange tijd als natuurlijk en onvermijdelijk gezien. De Verlichting is een cruciaal keerpunt. In de achttiende eeuw raakt gelijkheid een diepe emotionele snaar in de Europese samenleving. Van koffiehuizen tot literaire cafés, van universiteiten tot wetenschappelijke academies: overal werd het concept besproken en bediscussieerd.

Devin Vartija

raciale classificatie

Maar dezelfde denkers die opkwamen voor gelijkheid zijn ook de uitvinders van een nieuwe krachtige uiting van ongelijkheid: de moderne raciale classificatie. Zij groepeerden mensen in categorieën op basis van fysieke kenmerken en afkomst in een systeem gekenmerkt door Eurocentrische esthetiek en morele oordelen. 

encyclopedieën

Vartija heeft aan de hand van het bestuderen van drie encyclopedieën – Ephraim Chambers’s Cyclopaedia, Denis Diderot en Jean le Rond d’Alembert’s Encyclopédie, en Fortunato Bartolomeo De Felice’s Encyclopédie d’Yverdon –   getracht een antwoord te vinden op de vraag hoe ideeën over interculturele gelijkheid en raciale ongelijkheid tijdens de Verlichting naast elkaar konden bestaan.  

 

Ik ontdekte dat gelijkheid in de achttiende eeuw meer greep kreeg door een toenemend aantal sociale en culturele praktijken die Europeanen leerden zich in te leven in mensen van een andere klasse of cultuur. Maar, gezien de inzet van veel Verlichtingdenkers voor gelijkheid, hoe konden ze hun bijdragen aan het ongelijkheiddiscours van groeiende racistische wetenschap rechtvaardigen?

Natuurlijke ontwikkeling

Vartija ontdekte verder dat Verlichtingdenkers doorgaans ras niet gebruikten als een rechtvaardiging of verklaring voor ongelijkheid. Zij gebruikten het concept om de mensheid te plaatsen in een reeks van natuurlijke ontwikkeling: de mens als onderdeel van de natuur en niet een creatie van God. Mensen zouden van elkaar verschillen omdat hun natuurlijke omgeving van elkaar verschilt. 

Vartija: “Groeiende globale ongelijkheid, constante wetenschappelijke en politieke controverses omtrent ras, laten zien dat (on)gelijkheid ons nog steeds emotioneel raakt. De Verlichting laat ons zien waarom.”

Begindatum en -tijd
23 mei 2018 16:15
Einddatum en -tijd
23 mei 2018 17:15
Promovendus
Devin Vartija, MA
Proefschrift
The Colour of Equality: Racial Classification and Natural Equality in Enlightenment Encyclopaedias
Promotor(es)
Prof. dr. Siep Stuurman
Co-promotor(es)
Prof. dr. Paul Ziche