Promotie: Bloeien en voortbestaan van sportverenigingen

Op vrijdag 19 december 2025 om 10.00 uur verdedigt Resie Hoeijmakers haar proefschrift Thrive and Endure. Voluntary sport clubs as exemplar for a new era of organizational thinking.

In haar proefschrift legt Resie Hoeijmakers uit dat sportverenigingen bijzonder zijn, omdat bij hen sociale, culturele en organisatorische factoren op een unieke manier samenkomen. Zij identificeert vier onderling verbonden processen die het functioneren van sportverenigingen gezamenlijk verklaren (en waar andere organisatietypen ook van zouden kunnen leren): 
 

• Ten eerste steunt het functioneren op de vrijwillige inzet van leden, die voortkomt uit sterke sociale verbondenheid en een gedeeld clubgevoel.
• Ten tweede genereert de maatschappelijke waarde van sportverenigingen publieke legitimiteit, maar ook normatieve druk om aan maatschappelijke verwachtingen te voldoen.
• Ten derde opereren sportverenigingen in een veld van concurrentie en wederzijdse afhankelijkheid: zij concurreren om leden met andere sportaanbieders, maar zijn tegelijkertijd van elkaar afhankelijk om competities te organiseren.
• Ten vierde vernieuwen sportverenigingen zich voortdurend, terwijl zij via socialisatie van nieuwe leden hun kernwaarden en identiteit behouden.

Sportverenigingen onder druk

Vrijwillige sportverenigingen staan onder druk. Het aantal kwetsbare verenigingen groeit en de inzet van vrijwilligers komt steeds meer in het gedrang. Daardoor wordt het belangrijker dan ooit om leden te binden aan de vereniging en hun vrijwillige betrokkenheid te stimuleren. Waar sociale binding vroeger vanzelf ontstond, vraagt dit nu om bewuste inspanning. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals ontzuiling, grotere mobiliteit en toenemend consumentengedrag onder leden verminderen de betrokkenheid. Bovendien kan ogenschijnlijk goedbedoeld flexibel aanbod van verenigingen juist consumentistisch gedrag van leden versterken en de binding aan de vereniging verzwakken.

Betekenis als leidend principe

Hoe kunnen verenigingen overleven? Dat vraagt om specifiek management, aldus Hoeijmakers, waar niet alleen efficiëntie in het organiseren van sport centraal staat, maar vooral het organiseren van betekenis en sociale binding. Juist omdat vrijwillige sportverenigingen een organisatievorm zijn die direct afhankelijk is van leden die zich vrijwillig voor de organisatie inzetten, is het creëren van sociale binding het primaire proces waarop een vereniging kan functioneren. Ze bestaan en bloeien dankzij de diepere betekenis die ze voor mensen hebben, en doordat leden zich vrijwillig inzetten voor iets dat hen samenbrengt. 

Volgens de promovenda moeten vrijwillige sportverenigingen daarom vooral die betekenis  organiseren. Wat mensen betekenis geeft, kan per persoon en ook per vereniging verschillen. Haar proefschrift laat echter zien dat de betekenis van een sportvereniging voor de meeste mensen niet alleen in de sport zelf ligt, maar vooral in de relaties tussen mensen en de vereniging als geheel. Zo wordt niet efficiëntie, maar betekenis het leidend principe voor management binnen sportverenigingen. 

Werk maken van ledenbinding

Om sportverenigingen te ondersteunen bij het organiseren van die betekenis  heeft Hoeijmakers de managementfilosofie Management of Meaning (MoM) doorontwikkeld, Daarmee wordt specifiek ingegaan op hoe je betekenis en sociale binding kunt organiseren binnen een sportvereniging. Dat kun je bijvoorbeeld stimuleren door activiteiten na de training te organiseren zodat de leden nog even blijven, of door je in communicatie nadrukkelijk op clubidentiteit en -gevoel te richten. Van sociale binding moet én kun je dus werk maken, is dan ook Hoeijmakers’ boodschap voor beleidsmakers, bonden, gemeenten, sportservice-organisaties en natuurlijk de verenigingen zelf. Hiermee kan volgens Hoeijmakers effectiever gebouwd worden aan een vitale sportsector.

Resie Hoeijmakers is als promovendus verbonden aan het Mulier Instituut en het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO).

Streaming video

U kunt deze promotie ook volgen via streaming video: