22 januari 2016 van 12:45 tot 14:00

Promotie Berber Hagedoorn: hoe geschiedenis op televisie bijdraagt aan cultureel geheugen

Andere Tijden (NPS/NTR/VPRO)
Beeld uit intro Andere Tijden (NPS/NTR/VPRO)

Volgens sommige critici is televisie niet zo goed in het verbeelden van geschiedenis vanwege beperkingen van de conventies van het medium, zoals het relatief korte tijdbestek om programma's te maken. In haar proefschrift weerlegt media- en cultuurwetenschapper Berber Hagedoorn deze kritiek door te laten zien hoe televisieprofessionals actief kennis en begrip van het verleden aanbrengen. De publieke omroep speelt volgens haar een belangrijke rol als pionier en experimentele ruimte in de ontwikkeling van multi-platform en participatieve projecten. Hagedoorn promoveert op 22 januari bij de faculteit Geesteswetenschappen.

In haar analyse betrekt Hagedoorn onder meer Andere tijden (NPS/NTR/VPRO), digitale themakanalen zoals NPO Doc en NostalgieNet, en crossmediale documentaireprojecten zoals De oorlog/13 in de oorlog (NPS) en In Europa (VPRO). Haar onderzoek richt zich op manieren waarop het verleden wordt verbeeld op de Nederlandse televisie als een multi-platform fenomeen. Daarmee laat ze zien hoe hedendaagse representaties van geschiedenis bijdragen aan de vorming van het culturele geheugen.

Het belang van verhalen vertellen

Geschiedenisprogramma's verbinden kijkers met het verleden en bieden contextuele kaders door middel van crossmediale en transmediale producties. Ze laten daarbij zien dat het vertellen van verhalen en herinneringen onverminderd belangrijk is om gangbare interpretaties van geschiedenis uit te dagen, aldus Hagedoorn.

Experimenteren met verhaalvormen

Hagedoorn onderzocht hoe het samengaan van televisie met nieuwe mediatechnologieën de rol van televisie als link met het verleden heeft beïnvloed. Dynamisch aanbod - zoals televisie-uitzendingen, crossmedia-platforms, digitale themakanalen en online televisiearchieven - biedt toegang tot een breed scala aan audiovisuele materialen.

In het bijzonder analyseert Hagedoorn de poëtica van op archiefmateriaal gebaseerde programma's en documentaires over geschiedenis, vanaf het jaar 2000 tot heden. In deze periode grepen televisieprofessionals in Nederland de kans om te experimenteren met verhaalvormen mogelijk gemaakt door de toegenomen digitalisering.

Case studies

Dit onderzoek is gebaseerd op een tekstuele analyse van audiovisuele casussen en een productiestudies-benadering met nadruk op de rol van programmamakers, programmering en mediabeleid. Met deze aanpak worden de doorgaans meer impliciete praktijken van selectie en interpretatie door televisiemakers als curatoren van het verleden expliciet gemaakt. Hagedoorns aanpak onthult verschillende tekstuele, cultureel-historische en institutionele doelstellingen, strategieën en conventies voor het verbeelden van geschiedenis op televisie, en maakt onderlinge machtsverhoudingen zichtbaar.

Televisie als geschiedenisleraar en cultureel geheugen

De interactie en onderhandeling met het verleden door televisiemakers maakt geschiedenistelevisie een belangrijke geheugenpraktijk, die helpt om herinneringen te zoeken, te behouden en verbeelden, aldus Hagedoorn. Met de komst van digitale technologieën en online toegang zijn de mogelijkheden voor televisie om in het multi-platform medialandschap te fungeren als een geschiedenisleraar aanzienlijk gegroeid.

 

De verdediging van het proefschrift vindt plaats in het Engels.

Begindatum en -tijd
22 januari 2016 12:45
Einddatum en -tijd
22 januari 2016 14:00
Promovendus
Berber Hagedoorn
Proefschrift
Doing History, Creating Memory: Representing the Past in Documentary and Archive-Based Television Programmes within a Multi-Platform Landscape
Promotor(es)
Prof. dr. Sonja de Leeuw, prof. dr. Eggo Müller