Promotie Anna van Oosterzee: Verantwoorde AI in de psychiatrie

Kunstmatige intelligentie wordt steeds vaker ingezet om ziekten te detecteren die voor artsen onzichtbaar zijn. Kunnen zulke AI-modellen ook binnen de psychiatrie worden toegepast? Op woensdag 26 augustus verdedigt Anna van Oosterzee haar proefschrift ‘The Future of Psychiatric Diagnostics: Philosophical Reflections on Artificial Intelligence and Mental Health Care’.

AI in de psychiatrie

In tegenstelling tot het grootste deel van de geneeskunde beschikt de psychiatrie niet over goed vastgestelde biologische ziektemechanismen, schrijft Van Oosterzee. Dit zijn de onderliggende biologische processen die het ontstaan en verloop van een ziekte verklaren. 

Deze onzekerheid beperkt welke AI-modellen in de psychiatrie kunnen worden ontwikkeld, wat zij kunnen voorspellen en wat ze ons uiteindelijk kunnen vertellen over mentale stoornissen.

Een overkoepelende uitdaging is de DSM, het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen. De AI-modellen worden met informatie uit de DSM getraind, maar het handboek kent structurele problemen, zoals heterogene categorieën en overlap tussen diagnoses. Deze problemen beperken wat de modellen kunnen voorspellen, verklaren of controleren.

Verantwoord AI-gebruik

In haar proefschrift verkent Van Oosterzee het landschap van datagedreven diagnostische AI-modellen vanuit de wetenschapsfilosofie en ethiek. Dit perspectief raakt aan verschillende vragen: de wetenschapsfilosofie stelt bijvoorbeeld de vraag welke kennis de AI-modellen daadwerkelijk opleveren, terwijl de ethiek onderzoekt wat er nodig is om die modellen verantwoord in de zorg te gebruiken.

Het feit dat bepaalde AI-modellen nauwkeurige voorspellingen kunnen doen is namelijk niet genoeg om AI verantwoord te gebruiken, zegt Van Oosterzee. Elk model heeft volgens haar zijn eigen voordelen, beperkingen en ethische uitdagingen.

Beoordelingskader AI in psychiatrie

Om onderzoekers, ontwikkelaars en zorginstellingen inzicht te geven in de waarde van AI-modellen voor de psychiatrie, maakte Van Oosterzee een beoordelingskader. Dit kader helpt te beoordelen of een model nauwkeurig voorspelt, gebruikte data representatief zijn, de privacy van patiënten wordt beschermd, uitkomsten begrijpelijk zijn voor behandelaars en het model daadwerkelijk iets toevoegt aan de zorg. 

Hiermee biedt Van Oosterzee een overzicht van AI in de geestelijke gezondheidszorg én praktische handvatten om deze technologie verder te ontwikkelen.

Voorafgaand aan de verdediging houdt Van Oosterzee vanaf 16.00 uur een lekenpraatje.