Promotie: Adaptief functioneren van professionals in de zorg

Op dinsdag 6 oktober 2026, 14.00 uur verdedigt Marcel Krijgsheld zijn proefschrift Adaptive Performance for Healthcare Professionals.

De gezondheidszorg staat onder grote druk om te veranderen en te herstructureren. Door de vergrijzing neemt de zorgvraag toe, terwijl het beschikbare zorgpersoneel afneemt. Dit is een risico voor de toegankelijkheid van de zorg. 

Om dit risico te verkleinen is de zorg continu in beweging. Andere manieren van werken, door onder andere technologische ontwikkelingen, vraagt van professionals het vermogen zich aan te passen aan deze veranderende omstandigheden, te leren van nieuwe ervaringen, constructief om te gaan met uitdagingen of zelf met oplossingen te komen voor vraagstukken die zich aandienen. 

Anders gezegd: zorgorganisaties hebben professionals nodig die adaptief functioneren om de toegankelijkheid van de zorg te waarborgen, aldus Marcel Krijgsheld in zijn proefschrift.

Persoonskenmerken, belemmeringen en helpende factoren

De mate waarin iemand zich kan aanpassen in het functioneren hangt nauw samen met bepaalde persoonskenmerken. Zo kan iemand die open staat voor nieuwe ervaringen makkelijker meegaan in veranderingen of zelf veranderingen tot stand brengen. In negatieve zin kan iemand die veranderingen bedreigend of spannend vindt deze noodzakelijke veranderingen in de weg staan. 

Persoonskenmerken zeggen natuurlijk niet alles. Daarom onderzocht Marcel Krijgsheld ook wat zorgprofessionals als behulpzaam of juist belemmerend ervoeren bij het tot implementeren van ideeën gericht op principes van passende zorg: samen beslissen, de juiste zorg op de juiste plaats, gezondheid centraal en effectief tegen redelijke prijs.

Uit het onderzoek kwam naar voren dat steun van collegae en patiënten/cliënten bijdroeg in het verder brengen van initiatieven. Tegelijkertijd werd ook duidelijk dat met name collega’s belemmerend werkten als zij zich in hun autonomie bedreigd voelden of als de verandering negatieve financiële consequenties had. Ook patiënten kunnen een verandering frustreren omdat zij met bepaalde verwachtingen komen in de behandeling die niet altijd noodzakelijk zijn.

De meest belemmerende factoren werden echter ervaren op het niveau van landelijk beleid. Ondanks dat de principes van passende zorg vormgegeven zijn door beleidsmakers op landelijk niveau, lijken initiatieven vanuit de werkvloer niet altijd gesteund te worden door landelijk beleid. 

Aanbevelingen

Op basis van zijn onderzoek stelt Marcel Krijgsheld dat organisaties zich bewust moeten zijn van de professionals die open staan voor nieuwe ervaringen en deze moeten stimuleren. Daarnaast zouden zij professionals die het allemaal wat spannend en bedreigend vinden beter moeten meenemen in veranderingen om te voorkomen dat deze professionals een belemmerende werking hebben op veranderingen. 

Daarnaast zouden onderwijsinstellingen meer kunnen inspelen op het ontwikkelen van creatief vermogen  van studenten in opleiding tot zorgprofessional omdat dit kan bijdragen aan meer nieuwsgierigheid en openstaan voor veranderingen. 

Tot slot zouden zowel zorgorganisaties als ook beleidsmakers meer moeten luisteren naar degene die oplossingen bedenken die bijdragen aan de toegankelijkheid van zorg en eventueel belemmerende factoren wegnemen. Zeker als er een gemeenschappelijk doel wordt nagestreefd, namelijk de toegankelijkheid van zorg op het niveau houden zoals we dat nu in Nederland kennen.

Marcel Krijgsheld is Directeur Professionals in de Zorg, Onderwijscentrum UMC Utrecht en als promovendus verbonden aan het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO).

Streaming video

U kunt deze promotie ook volgen via streaming video: