Promotie: A Subsidence Legacy

Zeespiegelstijging vormt wereldwijd een risico voor delta’s en kustgebieden en wordt lokaal versterkt door bodemdaling. Nederland is hier een voorbeeld van, een laaggelegen delta waar naast antropogene bodemdaling als gevolg van bijvoorbeeld ontwatering en gaswinning, ook onvermijdelijke natuurlijke bodemdaling plaatsvindt. Deze natuurlijke bodemdaling is een erfenis van de geologische geschiedenis van het gebied en worden gedreven door processen die zich over langere tijdschalen (vele millennia) voltrekken. Het wordt primair gedreven door glacio-isostasie of Glacial Isostatic Adjustment (GIA). Tijdens de laatste ijstijd werd door het gewicht van de ijskappen op Scandinavië en Schotland het gebied daaromheen omhoog geduwd, en ontstond een zogenoemde ‘forebulge’, waar Nederland op lag. Na het smelten van de ijskappen zakte deze forebulge in, een proces dat, tot vandaag de dag, gestaag blijft door gaan. 

Omdat moderne geodetische technieken de geringe natuurlijke dalingssnelheden (0,1–1 mm/jaar) lastig kunnen meten, gebruikt dit onderzoek geologische zeespiegelreconstructies uit het Holoceen (ongeveer de afgelopen 10.000 jaar). Met behulp van onze nieuw ontwikkelde HOLSEA-NL dataset, bestaand uit 658 grondwater en zeespiegel datapunten, voornamelijk uit basisveenlagen. Vervolgens is met 3D-ruimtelijk-temporele interpolaties de GIA-component geïsoleerd. 

De resultaten laten zien dat de GIA-daling gedurende het Holoceen is afgenomen, maar nog steeds doorloopt. Het noorden van Nederland (Waddenzee) zakt momenteel sneller (ca. 0,7 mm/jaar) dan het zuidwesten (ca. 0,2 mm/jaar). Tot 2100 betekent dit 2 tot 7 cm extra bodemdaling, wat overeenkomt met 5% tot 16% van de verwachte zeespiegelstijging in lage-uitstootscenario's (KNMI 2023). 
Waar menselijke bodemdaling in veenweidegebieden lokaal meer dan 10 keer zo sterk kan zijn, vormt de natuurlijke GIA-daling ook in andere gebieden, zoals op zandgronden, een bodemdalingscomponent. De kwantificering van de natuurlijke achtergronddaling is nuttig om toekomstige zeespiegelprojecties voor de Nederlandse kust nauwkeuriger te maken.