9 december 2019 van 16:15 tot 18:15

Oratie Rutger Claassen: Private eigendom, publieke macht

Prof. dr. Rutger Claassen. Foto: Ed van Rijswijk
Prof. dr. Rutger Claassen. Foto: Ed van Rijswijk

Op 9 december houdt prof. dr. Rutger Claassen (Filosofie en Religiewetenschap) zijn oratie als facultair hoogleraar Politieke Filosofie en Economische Ethiek. In zijn rede, getiteld 'Private eigendom, publieke macht: op weg naar een nieuw feodalisme?', bespreekt hij de relatie tussen privaat en publiek.

Van oudsher proberen liberaal-democratische samenlevingen private en publieke sferen gescheiden te houden. Individuen en bedrijven met veel eigendom kunnen privaat handelen op de markt, winst maken en daar de vruchten van plukken. De publieke macht moet echter onafhankelijk daarvan uitgeoefend worden, op democratische basis. Daarbij kan elke burger evenveel invloed uitoefenen. Dit basisbeginsel staat ook centraal in de politieke filosofie van het ‘liberalisme’.

Maar die strikte scheiding tussen privaat en publiek blijkt in de praktijk moeilijk vol te houden. Rijke oligarchen proberen in veel landen de politiek te beïnvloeden. Bedrijven reguleren hun eigen activiteiten, en overheden slagen er in een geglobaliseerde economie lang niet altijd in om daar effectieve controle over te hebben. Sommigen spreken van ‘neo-feodale’ tendensen, die de open samenleving onder druk zetten. Wat moeten we daarvan denken? In deze oratie biedt Rutger Claassen een reis door de geschiedenis van het filosofisch denken over privaat en publiek, en de relatie tussen beide.   

Rutger Claassen

Rutger Claassen (1978) studeerde rechten en filosofie en promoveerde in 2008 aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over de morele grenzen aan de markt. Hij werkte eerder als universitair docent aan de Universiteit Leiden en was visiting scholar aan de University of Michigan in Ann Arbour en de Humboldt Universität in Berlijn.

Zijn onderzoek heeft betrekking op de filosofische fundamenten van de liberaal-democratische rechtsstaat en onderzoekt de invulling en toepassing van centrale politieke noties als vrijheid, macht en rechtvaardigheid. In zijn monografie Capabilities in a Just Society. A Theory of Navigational Agency  (Cambridge University Press, 2018) verdedigt hij een versie van de zgn. ‘capability approach’, bekend van het werk van econoom Amartya Sen en filosofe Martha Nussbaum. Verder heeft hij een speciale belangstelling voor de economische ethiek en onderzoekt hij de morele waarde van centrale economische instituties als markten, eigendom en bedrijven. Op dit moment is hij projectleider van het door NWO gefinancierde onderzoeksproject Private Property and Political Power (2017-2022). Met zijn team onderzoekt hij de wisselwerking tussen de uitoefening van private eigendomsrechten door individuen, groepen en bedrijven en de publieke sfeer van democratische besluitvorming.

Rutger Claassen is programmaleider van het nieuwe bachelorprogramma Philosophy, Politics, and Economics (PPE) dat in september 2018 van start is gegaan. Hij publiceert regelmatig artikelen en houdt lezingen voor een Nederlandstalig publiek. Ook publiceerde hij twee Nederlandstalige boeken (Het eeuwig tekort, Ambo 2004 en Het huis van de vrijheid, Ambo 2011). Hij was oprichter en presentator van het Filosofisch Café Utrecht, en trad op in tv-programma’s als Buitenhof en het Filosofisch Kwintet. 

Begindatum en -tijd
9 december 2019 16:15
Einddatum en -tijd
9 december 2019 18:15
Hoogleraar
Prof. dr. Rutger Claassen
Leerstoel
Politieke Filosofie en Economische Ethiek
Oratie
Private eigendom, publieke macht: op weg naar een nieuw feodalisme?
Entree
Vrije toegang