10 april 2019 van 16:15 tot 17:15

Hoe farmacologische computermodellen ons helpen begrijpen waarom medicijnen verschillend effect kunnen hebben bij dieren en mensen

Oratie Ronette Gehring

Ronette Gehring, hoogleraar Diergeneeskundige farmacotherapie en farmacie, spreekt op 10 april een inaugurele rede uit over hoe farmacologische computermodellen kunnen helpen antwoorden te vinden op belangrijke onderzoeksvragen over de effecten van chemische stoffen op dieren én mensen.

Al heel lang gebruiken mensen chemische stoffen uit hun omgeving om, zowel bij zichzelf als bij hun huisdieren, ziekten te behandelen en pijn en lijden te verminderen. Vroeger werden die stoffen vooral toegediend in de vorm van planten of kruidenextracten, vandaag de dag worden biologisch werkzame stoffen in zuivere vorm gesynthetiseerd en verpakt in handzame, gestandaardiseerde medicinale producten.

De afgelopen decennia hebben we heel veel geleerd over de wisselwerking tussen farmacologische stoffen en mensen en dieren. Zo weten we nu ook dat verschillende diersoorten heel verschillend kunnen reageren op één en het zelfde medicijn. Paracetamol bijvoorbeeld, bij de mens een van de veiligste medicijnen tegen koorts en pijn, kan voor katten dodelijk zijn.

Te verwachten valt dat eeuwenlange gerichte selectie in onze huisdieren op allerlei specifieke eigenschappen, zoals hoedend gedrag in specifieke hondenrassen of hoge melkproductie bij bepaalde rundvee-rassen, ook invloed heeft gehad op de manier waarop uiteenlopende soorten en rassen zullen reageren op medicijnen. Over veel van die onderlinge verschillen ontbreekt echter ook nog belangrijke kennis.

In het verleden konden we farmacologische variatie in dieren en mensen alleen bestuderen door middel van ‘trial and error’. De moderne samenleving vraagt echter om meer aandacht voor dierenwelzijn, om vermindering van het aantal dierproeven en om een efficiënter gebruik van schaars onderzoeksgeld. Dat vereist nieuwe methoden – methoden waarmee we meer kunnen leren uit informatie die al beschikbaar is, en die ons helpen om nauwkeuriger vragen te stellen voor efficiënter experimenteel onderzoek. Computermodellen zijn daarvan een belangrijke component.

Ze kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt in het onderzoek naar veterinaire medicijnen, maar ook in onderzoek dat het effect van medicijnen bij mensen en (proef)dieren vergelijkt; ze kunnen ineffectief en dus onnodig gebruik van antibiotica bij sommige dieren helpen voorkomen, en zo de verspreiding van antibioticaresistentie tegengaan; ze kunnen gezondheidsrisico’s helpen voorspellen van medicijnresten in voedsel met een dierlijke oorsprong; en ze kunnen ons helpen om klinisch en dierexperimenteel onderzoek beter te vertalen van de ene diersoort naar de andere, met inbegrip van de mens.

Het zijn maar enkele voorbeelden van de vele manieren waarop ‘computational pharmacology’ zal kunnen bijdragen aan verbetering van onze medische zorg voor dieren én mensen.

Begindatum en -tijd
10 april 2019 16:15
Einddatum en -tijd
10 april 2019 17:15
Hoogleraar
Ronette Gehring
Leerstoel
Veterinary Pharmacotherapy & Pharmacy
Oratie
Tackling today’s challenges in veterinary and comparative medicine with computational pharmacology