Oratie Ernst van den Hemel: Op drift. De vele betekenissen van religie anno nu

Op dinsdag 24 februari spreekt Ernst van den Hemel, bijzonder hoogleraar Religie in erfgoed en populaire cultuur bij de faculteit Geesteswetenschappen, zijn oratie uit. De titel is ‘Op drift: De vele betekenissen van religie anno nu’. Het is een pleidooi voor een open en nieuwsgierige benadering van religie, om beter te begrijpen hoe religie anno nu betekenis krijgt in een driftige, emotionele samenleving.

Nieuwe, soms onverwachte betekenissen van religie

Nederland ontkerkelijkt, maar religie verdwijnt niet. Zij raakt op drift. Religie vindt plaats in kerken, tempels en gebedshuizen, maar duikt evenzeer op in politieke debatten, erfgoeddiscussies, populaire cultuur en sociale media. Vaak geladen met emotie, controverse en spraakverwarring. Tegelijkertijd klinken er geluiden dat de belangstelling voor religie onder jongere generaties weer toeneemt. 

In ‘Op drift’ onderzoekt Van den Hemel hoe religie in de 21ste eeuw is losgeraakt van vaste instituties en nieuwe, soms onverwachte betekenissen heeft gekregen. Hij laat zien hoe religie anno nu functioneert als een cultureel projectiescherm: voor identiteit en thuisgevoel, voor angst en verlangen, voor uitsluiting en solidariteit. Van paaseitjes in de politiek tot de war on Christmas en kerstfilms, van influencers op sociale media tot ruzie over erfgoedkerken: religie beweegt zich door netwerken van media, emotie en verbeelding.

Een vernieuwende gereedschapskist

Een centraal onderdeel van de oratie is de vraag hoe religie vandaag de dag bestudeerd kan worden. Naast bestaande benaderingen zijn nieuwe methoden nodig om de vele rollen van religie te duiden. Zeker in een wereld waarin religie niet alleen in kerken, maar ook op YouTube, TikTok en in digitale omgevingen wordt gevormd. 

Van den Hemel bespreekt daarom een vernieuwende methodologische gereedschapskist, waarin socialemedia-analyse, 360-gradencamera’s en hologrammen een plaats krijgen. 

Hoogleraren die in het cortège willen meelopen kunnen zich hier aanmelden.