Dubbel programma: Descartes Centre Colloquium + IOS-meeting over academische cancelcultuur

“Wat is een goed academisch gesprek?” – Academische vrijheid in de praktijk brengen

Het onderwerp academische vrijheid en het voeren van een goed gesprek zijn op een interessante manier met elkaar verbonden. Enerzijds is de academische wereld trots op haar hoge normen voor het voeren van gesprekken (debatten, discussies, ...), zelfs over de meest controversiële onderwerpen, op een manier dat deze gesprekken, hoewel controversieel, vruchtbaar, respectvol en constructief kunnen zijn. Anderzijds vereist de academische wereld normen om te beslissen welke vragen onderzoekswaardig zijn en hoe een vraag moet worden onderzocht, en past zij deze normen expliciet of impliciet toe. In deze onderhandelingen wordt het verschil tussen ‘academische vrijheid’ en ‘vrijheid van meningsuiting’ relevant. Beide concepten worden zelf toegepast, vaak op zeer polariserende wijze, in huidige conflicten die een diepgaande invloed hebben op de academische wereld en de relatie van de academische wereld met de samenleving in het algemeen.

In deze twee evenementen willen wij (‘wij’ zijnde, in willekeurige volgorde: het Descartes Centre, het strategische thema IOS en alle geïnteresseerde collega's, in de breedste zin van het woord) deze vragen onderzoeken.

Goed academisch gesprek

Op 20 januari willen we het thema ‘het goede academische gesprek’ verkennen. Dit gebeurt aan de hand van een aantal korte prikkelende presentaties (Maurits de Jongh, politieke filosofie, afdeling Filosofie en Religiewetenschappen; Ralph Meulenbroeks, wetenschapsstudies/wetenschappelijke geletterdheid, directeur Freudenthal Instituut ((meer details volgen zo spoedig mogelijk)), gevolgd door een goed academisch gesprek over een controversieel onderwerp. Gezien het feit dat we al hebben verwezen naar de grenzen tussen de academische wereld en andere maatschappelijke spelers, zou een voor de hand liggend onderwerp het idee van een nieuwe verzuiling van de samenleving kunnen zijn, in de trant van de academische wereld versus de rest: leven en werken we inderdaad in een bubbel? Zo ja: wat zijn de mechanismen die deze bubbel intact houden? Wat kunnen we doen om meer open te staan voor uiteenlopende stemmen in de samenleving? Dit zou ons inzicht moeten geven in zowel dit onderwerp zelf, als in de principes die nodig zijn voor een vruchtbaar gesprek, en in de vraag of, en zo ja, hoe academische gesprekken verschillen van andere gesprekken.

Dieter Schönecker

Dit evenement wordt op 21 januari gevolgd door filosoof Dieter Schönecker, die de filosofische vraag “Wat is er mis met academische cancelcultuur (en wat niet)?” zal bespreken.

Schönecker zal betogen dat academische cancelcultuur inderdaad bestaat; dat het misleidend zou zijn om wokeism te beschuldigen van moralisme en activisme; dat er (uiteraard) grenzen zijn aan academische vrijheid; en dat er niettemin drie goede argumenten zijn om een sterk en liberaal concept van academische vrijheid hoog te houden: het argument van autonomie, het argument van fallibilisme en het argument van democratie.

Dieter Schönecker is hoogleraar praktische filosofie aan de Universiteit van Siegen. Zijn onderzoek richt zich op de praktische filosofie van Kant, normatieve ethiek, godsdienstfilosofie en filosofie van academische vrijheid; hij heeft ook twee dichtbundels gepubliceerd. Hij is een van de oprichters van het “Netzwerk Wissenschaftsfreiheit” en woordvoerder van de filosofiesectie daarvan.

U bent van harte welkom om deel te nemen aan deze evenementen, als dubbele voorstelling of afzonderlijk – en laten we goede gesprekken voeren over deze en andere vragen, en dat blijven doen!