Descartes Centre Colloquium met Hannah Laurens en Coen Brummer

tot
Hannah Laurens

Geloof: Bevrijd of beperkt? Koerbagh en Spinoza over religieuze tolerantie 

In zijn verboden woordenboek Bloemhof (1668) schrijft de Nederlandse Radicale Verlichtingsfilosoof en activist Adriaan Koerbagh (1633-1669) over het woord 'ketter': 

'Wat is er verkeerd aan het woord 'ketter', dat 'volgeling' betekent, zodat men elkaar haat, opsluit, ophangt en verbrandt? Er is geen kwaad, want iedereen volgt zijn eigen [godsdienstige] neigingen. En het recht dat iemand heeft om zijn neiging te volgen, datzelfde recht heeft een ander om zijn neiging te volgen. Niemand kan oordelen over de neigingen van een ander, tenzij met grote onrechtvaardigheid ...".

In passages als deze toont Koerbagh zich een vurig verdediger van religieuze tolerantie. Hoewel zijn werken verboden waren en dus een beperkte invloed hebben gehad, is zijn politieke denken baanbrekend en verdient het een grondige analyse. Welke opvatting van religieuze tolerantie verdedigde hij en hoe verschilde zijn opvatting van die van zijn beroemde tijdgenoot Baruch de Spinoza (1632-1677)? In deze lezing zal ik Koerbaghs opvatting van tolerantie bespreken in vergelijking met die van Spinoza, en deze opvattingen in hun historische context plaatsen. Hoewel beide denkers revolutionair waren in het verdedigen van de gewetensvrijheid, kunnen we Koerbagh beschouwen als de radicalere en minder pragmatische van de twee. Hoewel beide politieke theoretici een aanzienlijke uitbreiding van de godsdienstvrijheid voorstonden, stelden zij niettemin duidelijk afgebakende grenzen aan de godsdienstvrijheid. 

 

Coen Brummer

Naast Hannah's lezing zal Coen Brummer spreken over wat wordt genoemd "de dubbele erfenis van het liberalisme". Hoewel het liberalisme nauw verbonden is met ideeën als vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geweten en vrijheid van godsdienst, is het ook een groot voorstander van secularisatie en verlicht en rationeel denken. Het is duidelijk dat deze twee doelstellingen met elkaar in tegenspraak zijn. Tot op de dag van vandaag veroorzaakt de spanning tussen deze twee doelstellingen problemen binnen de sociale en politieke besluitvorming.

 

Korte biografieën in het Engels vindt u hier.

 

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Online
Entree
Toegang is vrij, registratie wenselijk
Aanmelden

Gelieve deze link (Microsoft Teams) te volgen om te registereren en deel te nemen.