tot

Bacteriële resistentie: geen kruid tegen gewassen?

Een belangrijk onderdeel van de traditionele Chinese geneeskunde is de toepassing van kruidengeneesmiddelen (Chinese Herbal Medicines, CHM). Deze middelen worden volgens de Zheng-theorie ook gebruikt  ter bestrijding van bacteriële infecties. De Zheng-theorie gaat ervan uit dat infecties altijd gepaard gaan met warmteontwikkeling (warmte bij lokale infecties, koorts bij systemische infecties) en meet het succes van een behandeling aan het ‘verwijderen’ van deze warmte. Gezien de wereldwijde toename van resistentie tegen antibiotica, is er een toenemende belangstelling in de werking van CHMs. Xueqing Wu onderzocht hoe CHMs bepaalde mechanismen van bacteriële resistentie kunnen tegengaan.

Een van de mechanismen die leidt tot verlies van effectiviteit van antibiotica tegen bacteriële infecties is de vorming van bacteriële biofilms in organen en weefsels. Een biofilm is een kolonie van bacteriën, die zich door middel van een zelfgeproduceerde slijm, die als plaksel werkt, hecht aan biologische oppervlaktes. Voorbeelden van dit soort oppervlaktes zijn de huid en de slijmvliezen, de binnenkant van de urineblaas, het oppervlak in de luchtwegen of de melkgangen in de uier. Door deze slijmlaag kunnen antibiotica de bacteriën niet meer bereiken. Ook de immuuncellen van de lichaamseigen afweer kunnen biofilms niet aantasten.

Om deze anti-biofilm-eigenschappen aan te tonen maakte Wu gebruik van de bacterie Staphylococcus epidermidis als model voor infecties met zogenaamde grampositieve bacteriën. Eerst toonde ze de vorming van biofilms  aan door een kwantitatieve kleuring met safranine, al dan niet in combinatie met scanning laser-microscopie en de meting van de profielen van genen die bij de biofilmvorming betrokken zijn. Vervolgens onderzocht ze van verschillende kruiden de potentiële antibiofilmwerking.
Veelbelovend resultaten werden gevonden voor extracten van de kruiden Galla chinensis, Coptis teeta, Forsythia suspensa, Isatis indigotica, Lonicera japonica, Scutellaria baicalensis en Allium sativum. De promovenda ontdekte bovendien dat Taraxacum mongolicum en Viola yedoensis in bepaalde concentraties de biofilmvorming zelfs kunnen stimuleren.

Tot nu toe worden deze Chinese kruiden vooral toegepast bij milde (chronische) infecties. In verder onderzoek zal Xueqing Wu ook nagaan in hoeverre de combinatie van kruiden en antibiotica succesvol bij acute infecties kan worden ingezet. Naar verwachting zal daarbij de efficiëntie van antibiotica toenemen, door het voorkomen van de vorming van biofilms en het remmen van andere resistentie-mechanismen.

Begindatum en -tijd
Einddatum en -tijd
Locatie
Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht
Promovendus
Xueqing Wu
Proefschrift
Applications of traditional Chinese medicines: bacterial biofilms as a target
Promotor(es)
Prof. Dr. J. Fink-Gremmels
Co-promotor(es)
Dr. R.R. Santos