USO-project om studenten te helpen in de klimaatcrisis

Veel jongeren, ook studenten, maken zich ernstige zorgen over de klimaatverandering en willen wat dóen. Docenten van verschillende faculteiten gaan hen hiermee helpen. Met een subsidie van het Utrechts Stimuleringsfonds Onderwijs starten ze na de zomer een driejarig interfacultair innovatieproject.

Projectleider Andrik Becht, universitair docent bij de afdeling Jeugd en Gezin, had eigenlijk geen keus, vertelt hij. Hij kon niet níet reageren op de call van het Utrecht Stimuleringsfonds Onderwijs. “Het thema was: Onderwijs en de klimaatnoodtoestand. Willemijn Schot van Onderwijsadvies & training tipte mij, want ik doe onderzoek naar klimaatangst onder jongeren, en naar het ontwikkelen van ‘eco-identity’ – de mate waarin jongeren zich sterk verbinden met een milieuvriendelijke levensstijl."

"We weten dat veel jongeren zich echt zorgen maken over klimaatverandering. Onze studenten maken deel uit van die leeftijdsgroep. Via een ander project kende ik Jeroen Oomen, die vertelde dat hij als universitair docent bij Geowetenschappen mails krijgt van bezorgde studenten. Die leren natuurlijk over tipping points en smeltende ijskappen en vragen om onderwijs dat de emotionele en psychologische kwesties met betrekking tot klimaat serieus neemt. Ook vragen studenten hoe ze professioneel impact kunnen maken. Dat bracht ons als docenten samen bij de vraag: hoe kun je studenten helpen aan veerkracht en handelingsperspectief?”

Student empowerment

Zo’n USO-project is teamwerk. Andrik, Larike Bronkhorst (faculteit Sociale Wetenschappen), Flora Roberts, Stefan Werning, Eggo Müller (Geesteswetenschappen) en Jeroen Oomen (Geowetenschappen), schreven samen een projectaanvraag. Die werd gehonoreerd. De naam: 'Crisis to resilience: Student empowerment in the climate emergency and beyond'. Andrik Becht: “Ik vind het heel mooi dat de universiteit ruimte creëert voor dit soort initiatieven.”

We gaan learning spaces ontwikkelen waar studenten leren wat ze met dit thema en hun emoties kunnen.

In gesprek

Wat gaan de docenten doen? “We gaan drie leermodules ontwikkelen, learning spaces waar studenten leren wat ze met dit thema en hun emoties kunnen. Bij de eerste gebruiken we de Polak Game, een mooi reflectie-instrument dat kan bijdragen aan communitybuilding. Studenten bepalen hun positie op twee assen. De ene as geeft aan in hoeverre je denkt invloed te hebben op de klimaatproblematiek en de andere hoe optimistisch of pessimistisch je de toekomst voor je ziet als je aan klimaatverandering denkt. Zo ontstaan er vier kwadranten, groepen dus. Een mooie basis voor een gesprek of gezamenlijke actie!”

Vergroen de Kalverstraat

De inspiratie voor de tweede module komt van Green Media Studies, een initiatief van de faculteit Geesteswetenschappen. Andrik: “Hierbij gaan we klassieke bordspelen vergroenen. Zoals Monopoly. In plaats van huizen en hotels te kopen, kun je ook de spelregels veranderen zodat het spel draait om ‘degrowth’. Dan kun je bijvoorbeeld winnen als je de Kalverstraat verduurzaamt. Bij Green Media Studies zagen ze dat studenten zich hierdoor bekrachtigd (empowered) voelen: het helpt om een duurzame toekomst voor je te zien. In plaats van het idee ‘niets verandert, Shell blijft altijd de grootste’, breekt de toekomst open als je zelf aan de knoppen zit. Dat maakt je veerkrachtig. Het beantwoordt die roep van studenten, ‘hoe kunnen wij nou iets doen?’

Community gardening

In de derde learning space verschuift de focus van verbeelding naar praktische toepassing en gaan de studenten met hun handen in de aarde wroeten. Andrik: “We hebben onder andere budget gekregen voor aarde en planten!” Studenten gaan aan de slag in een moestuin of voedselbos – de locaties staat nog niet vast. “Als je een paper schrijft, dan maak je een stuk tekst. Ook belangrijk, maar vrij abstract. Als je tuiniert dan plant je iets, zorg je ervoor, en je zíet het groeien!” Deelname aan deze gemeenschappelijke tuinprojecten op en rond de UU-campus vervult verschillende doelen, waaronder het bevorderen van de geestelijke gezondheid en veerkracht van studenten.

Het project start na de zomer, ondersteund door advies van het Centre for Academic Teaching and Learning. Andrik Becht: "We zijn al bezig om de ideeën in onze eigen cursussen te verwerken. Op de langere termijn ontwikkelen we een toolkit voor docenten die iets willen doen met veerkracht van studenten. Op het thema klimaat, of breder.”