Nieuwe hoogleraar Wioletta Ruszel onderzoekt de wiskunde achter willekeur

Wioletta Ruszel is per 1 juli benoemd als hoogleraar Stochastiek aan de Universiteit Utrecht. Haar onderzoek richt zich op de ontwikkeling van wiskundige tools om willekeurige processen en onzekerheid beter te begrijpen. Stochastiek speelt een rol in verschillende wetenschappelijke vakgebieden, zoals natuurkunde, biologie en economie. “Ik denk dat je als leidend figuur meer impact kan maken in je onderzoeksveld, en dat wil ik ook graag. En ik hoop dat mensen uit andere vakgebieden vaker bij me aankloppen om te praten over de rol van willekeur in hun discipline. Ik draag graag bij met nieuwe ideeën, en zij kunnen mijn perspectief verbreden met nieuwe toepassingen en uitdagingen.”

Wioletta Ruszel verhuisde op achtjarige leeftijd van Polen naar Duitsland. Tijdens de eerste lessen op haar nieuwe school, in een klas waar iedereen een taal sprak die ze nog niet begreep, gaf wiskunde haar een vertrouwd gevoel. “Wiskunde is universeel, en ik begreep meteen wat de docent op het bord schreef. Ik was gefascineerd door de elegantie ervan; eigenlijk is wiskunde een hele minimalistische taal. Het is een van de eerste herinneringen die ik heb aan Duitsland.”

Impact maken

Met haar benoeming tot hoogleraar Stochastiek is de cirkel rond voor Ruszel. “Het was altijd al mijn droom om professor te worden. Ik ben echt supertrots,” vertelt ze. “Als leidend figuur denk ik dat je meer impact kan maken in je onderzoeksveld, en dat wil ik ook graag En ik hoop dat mensen uit andere vakgebieden vaker bij me aankloppen om te praten over de rol van willekeur in hun discipline. Ik draag graag bij met nieuwe ideeën, en zij kunnen mijn perspectief verbreden met nieuwe toepassingen en uitdagingen. Maar ik hoop ook dat ik op deze manier het onderzoek in mijn vakgebied internationaal meer op de kaart kan zetten.”

Willekeur leren begrijpen

Haar vakgebied, de Stochastiek, draait om het wiskundig beschrijven van willekeurige fenomenen, onzekerheid en collectief gedrag. Ruszel: “Wat ik heel mooi vind, is dat alle structuur die je in de wereld ziet, voortkomt uit willekeur en een aantal onderliggende regels. Dat is zo met deeltjes op atomaire schaal, maar ook in biologische systemen die met elkaar interacteren. Als je van dichtbij kijkt zie je chaos, maar wanneer je afstand neemt en van bovenaf kijkt, zie je structuren en patronen naar voren komen”, licht ze toe. “Hoe omschrijf je dat? Daar ben ik benieuwd naar.”

Hersencellen

“In bijna elk veld heb je wel te maken met onzekerheid. In de economie, biologie, maar ook als je voorspellingen wilt maken over het klimaat – er zijn altijd wel dingen die je niet weet”, zegt Ruszel. Stochastiek kan helpen om ondanks die onzekerheid toch iets te zeggen over de werking van een systeem, of voorspellingen te doen. 

“Neem bijvoorbeeld de manier waarop hersencellen in het brein zich ontwikkelen. Het is heel moeilijk om daar een wiskundige vergelijking voor te bedenken, want die zou enorm zijn. Daarom kies je er in zo’n geval voor om niet naar individuele hersencellen te kijken, maar naar het geheel aan cellen. Dan heb je één vergelijking, in plaats van tien miljard. Dat maakt het een stuk overzichtelijker.”

In bijna elk veld heb je wel te maken met onzekerheid. In de economie, biologie, maar ook als je voorspellingen wilt maken over het klimaat – er zijn altijd wel dingen die je niet weet

Uitwisseling

Omdat willekeurige processen in zoveel verschillende vakgebieden terugkomen, zoekt Ruszel graag de samenwerking op. Ze werkt regelmatig met natuurkundigen, maar wil die kring verder uitbreiden naar onder meer klimaatwetenschappen en biologie. “Ik ontwikkel de tools, modellen en analysemethoden, die anderen vervolgens kunnen gebruiken in hun eigen vakgebied,” zegt ze. 

Veel passie

Ruszel heeft het gevoel dat de mensen die bij de Universiteit Utrecht werken veel passie voelen voor wiskunde en wiskundeonderwijs. “Je kan lekker kletsen over wiskunde in de gang en de mensen hier zijn hulpvaardig. Ik heb ook het idee dat Utrecht zich wel echt bezighoudt met maatschappelijke en politieke vraagstukken, en dat vind ik prettig en inspirerend.”