Basisschoolkinderen helpen met plantenproject mee aan gezondere leefomgeving
Veertien Utrechtse scholen doen mee aan een eerste ronde van een bijzonder experiment. Kinderen vullen potten met aarde en zetten die op het schoolplein. Ze zaaien niets en geven geregeld water. Na zes weken maken ze foto’s van wat er spontaan opkomt. Wat groeit daar precies, en wat vertelt dat over onze leefwereld?
De kinderen uit groep 6, 7 en 8 doen mee aan Aanwaaiers, een citizenscienceproject van de Universiteit Utrecht onder leiding van ecoloog Monique de Jager. Zij onderzoekt hoe goed planten zich tegenwoordig nog weten te verspreiden.
De reis van een zaadje
Planten kunnen niet lopen of vliegen zoals mensen en dieren. Hun zaden kunnen wel op reis gaan. De wind blaast ze verder, (regen)water voert ze mee of ze haken vast aan kleding en zelfs schoenzolen. Hoe beter een plant zijn zaden weet te verspreiden, hoe groter de kans dat de soort overleeft. Doordat de natuur in steden versnipperd raakt, vraagt De Jager zich af of het planten nog voldoende lukt om zich te verspreiden om te blijven bestaan.
De scholen die meedoen aan project Aanwaaiers krijgen zakken met aarde en potten. Ze zaaien bewust niets en geven alleen water. Na zes weken sturen de kinderen hun foto’s op.
In totaal hebben we zestig verschillende soorten gevonden.
“Het is een soort verrassingstuin,” vertelt De Jager enthousiast. “Elke school ontdekt iets anders. We zoeken uit welke plantjes door de wind in de potten zijn geblazen en gegroeid. Het is heel simpel, maar het vertelt ons heel wat over hoe planten zich verspreiden en overleven.”
De resultaten laten zien hoeveel zaden er door de lucht reizen en dat zegt wat over de biodiversiteit in de omgeving. “We willen weten of er nog steeds genoeg zaden worden verspreid in steden, of dat de natuur te versnipperd is geworden,” legt De Jager uit. “Zo kunnen we gemeenten helpen gerichter te vergroenen.”
Meer dan een natuurles
De eerste resultaten zijn verrassend. In de potten van de eerste veertien scholen groeiden meer dan duizend plantjes. “In totaal hebben we zestig verschillende soorten gevonden,” zegt De Jager. “Vooral grassen, wilgen en paardenbloemen.” Ze geniet van de samenwerking met basisscholen. “We dragen samen bij aan kennis die kan helpen om onze steden groener, gezonder en leefbaarder te maken. Ik hoop dat meer scholen in Utrecht zich gaan inschrijven. Het vraagt weinig en het levert enorm veel op.”
Naast het onderzoek heeft het project ook een belangrijk onderwijsdoel. “We brengen kinderen in contact met de natuur en de wetenschap,” vertelt De Jager. "Ze ontdekken hoe planten zich verspreiden – en dat groei tijd kost. Dat is een waardevolle les, niet alleen over planten, maar ook over geduld: stap voor stap kun je je doelen bereiken.”
Help mee aan een gezondere wereld
Wil je met jouw klas ontdekken wat er zomaar op kan komen in een pot aarde? Groep 6, 7 of 8 kan zich tot 31 maart 2026 inschrijven voor het project Aanwaaiers. In het voorjaar van 2026 gaan de nieuwe deelnemende scholen aan de slag. Hier vind je meer informatie over het project.